wypadek w pracy

Wypadek przy pracy

Każde wykonywanie pracy wiąże się z nierozerwalnym ryzykiem wystąpienia wypadku powodującego chorobę, kalectwo, a nawet śmierć. W zależności od rodzaju pracy prawdopodobieństwo wystąpienia takiego zdarzenia może być wysokie, znaczne lub znikome. 

Definicja wypadku przy pracy

Aktualna definicja wypadku przy pracy została określona w art. 3 ustawy wypadkowej, zgodnie z dyspozycją tego przepisu za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz albo śmierć, które nastąpiło w związku z pracą. Wszystkie powyższe przesłanki muszą zostać spełnione łącznie.  

Przeczytaj także -> Opinia prawna

Oznacza to, że dane zdarzenie można zakwalifikować jako wypadek przy pracy, jeżeli zostaną spełnione łącznie 4 elementy, tj.:

  • Nagłość zdarzenia – dzięki temu elementowi można odróżnić wypadek w pracy od choroby zawodowej. Cecha nagłości odnosi się do czasu trwania zdarzenia, a nie do czasu oddziaływania przyczyny zewnętrznej;
  • Przyczyna zewnętrzna – o wypadku w pracy można mówić wtedy, gdy zdarzenie zostało spowodowane zewnętrznym szkodliwym działaniem np. działaniem ruchomych i ostrych elementów maszyn itp. Przyczyna zewnętrzna musi zawsze wykraczać poza normalne dla danej pracy okoliczności i obowiązki pracownika;
  • Związek wypadku z pracą – do spełnienia tej przesłanki dochodzi, gdy do zdarzenia doszło podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika:
  1. zwykłych czynności lub poleceń przełożonych (art. 3 ust. 1 ustawy wypadkowej),
  2. czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia (art. 3 ust. 2 ustawy wypadkowej),
  3. w czasie pozostawiania pracownika do dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy (art. 3 ust. 3 ustawy wypadkowej).

Na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się także wypadek, któremu pracownik uległ w:

  1. w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż określone w przepisie art. 3 ust. 1 ustawy wypadkowej, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika niezwiązanym z wykonywaniem przez niego powierzonych mu zadań,
  2. podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony,
  3. przy wykonywaniu zadań zleconych przez organizacje związkowe działające u pracodawcy;
  • Skutek zdarzenia w postaci urazu albo śmierci – w wyniku zdarzenia doszło do uszkodzenia tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego.

Przedstawiciele doktryny zauważają, że obecna definicja jest znacznie mniej korzystna dla ubezpieczonych, niż miało to miejsce przed wprowadzeniem ustawy wypadkowej. Powodem tego, jest fakt, że przedmiotem wypadku przy pracy może być jedynie zdarzenie fizyczne. Co więcej, zdarzenie to wg. definicji ustawowej ma powodować jedynie uraz albo śmierć. Powoduje to znaczne zawężenie katalogu sytuacji prawnie chroniony, jako że za wypadek przy pracy nie można uznać zdarzenia, które wywoła np. chorobę

Rodzaje wypadków przy pracy

Ustawodawca wyróżnił następujące rodzaje wypadków:

  • śmiertelny wypadek przy pracy,
  • ciężki wypadek przy pracy,
  • zbiorowy wypadek przy pracy,
  • wypadek powodujący czasową niezdolność do pracy.

Zgłoszenie wypadku

Pracownik, który uległ wypadkowi, niezwłocznie powinien powiadomić o tym swojego przełożonego. Jeżeli jego stan zdrowia na to nie pozwala – wypadek taki powinni zgłosić świadkowie zdarzenia.

W celu realizacji uprawnień poszkodowanego powinien on złożyć niezbędne dokumenty u pracodawcy, który następnie złoży je do placówki ZUS właściwej ze względu na miejsce zamieszkania poszkodowanego. Zatem poszkodowany powinien dostarczyć pracodawcy:

  1. specjalny wniosek, w którym określa się rodzaj świadczenia (np. jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego uszczerbku na zdrowiu);
  2. karta wypadku lub protokół powypadkowy
  3. zaświadczenie o stanie zdrowia, wypełnione przez lekarza
  4. w wypadku śmierci poszkodowanego – akt zgonu.

Odszkodowanie za wypadek przy pracy

Ubezpieczonemu, który poniósł stałe lub długotrwałe uszczerbki na zdrowiu w wyniku wypadku przy pracy, przysługuje jednorazowe odszkodowanie.

Wysokość jednorazowego odszkodowania ustala ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Wynosi ono 20% przeciętnego wynagrodzenia (wynagrodzenie obowiązujące w dniu wydania decyzji przyznającej jednorazowe odszkodowanie) za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. 

Jeżeli stan zdrowia ubezpieczonego, który uległ wypadkowi przy pracy, pogorszy się i wzrośnie o co najmniej 10 punktów procentowych – jednorazowe odszkodowanie zostaje zwiększone o 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy dodatkowy procent uszczerbku na zdrowiu powyżej tego progu.

Co więcej, jednorazowe odszkodowanie zostanie zwiększone o 3,5-krotność przeciętnego wynagrodzenia, jeżeli:

  • w stosunku do ubezpieczonego zostanie orzeczona całkowita niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji wskutek wypadku przy pracy;
  • wskutek pogorszenia się zdrowia w następstwie wypadku przy pracy w stosunku do rencisty zostanie orzeczona całkowita niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji.

Odpowiedzialnym za wypłatę odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy jest ZUS.

Sprawdź: Kiedy ZUS odmówi odszkodowania

Autor: Andrzej Pazdyga – Prawnik Toruń