Czy spadek wchodzi do majątku wspólnego po ślubie? Co do zasady – nie. Spadek po rodzicach otrzymany przez jednego małżonka stanowi jego majątek osobisty, nawet gdy wspólność majątkowa małżonków trwa od wielu lat.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 33 pkt 2 wskazuje, że przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę należą do majątku osobistego małżonka, chyba że spadkodawca lub darczyńca postanowił inaczej.
Oznacza to, że odziedziczony majątek osobisty nie staje się automatycznie własnością obojga małżonków.
Adw. Andrzej Pazdyga
Majątek osobisty a Majątek wspólny małżonków
W art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego przewiduje się, że z chwilą zawarcia małżeństwa co do zasady powstaje wspólność ustawowa. Majątek wspólny małżeński obejmuje przede wszystkim przedmioty nabyte w czasie jej trwania. Nie znaczy to jednak, że każdy majątek nabyty po ślubie staje się wspólny.
| Sytuacja | Do jakiego majątku trafia? | Podstawa prawna |
| Spadek po rodzicach dla jednego małżonka | Majątek osobisty spadkobiercy | art. 33 pkt 2 KRO |
| Wynagrodzenie za pracę | Majątek wspólny małżonków | art. 31 § 2 pkt 1 KRO |
| Czynsz z odziedziczonego mieszkania | co do zasady majątek wspólny | art. 31 § 2 pkt 2 KRO |
| Rzecz kupiona wyłącznie za pieniądze ze spadku | co do zasady majątek osobisty | art. 33 pkt 10 KRO |
| Zwykłe wyposażenie domu odziedziczone przez małżonka | co do zasady objęte majątkiem wspólnym | art. 34 KRO |
Takie odróżnienie majątku wspólnego od osobistego ma szczególne znaczenie, gdy pojawia się kwestia podziału majątku. Odziedziczony majątek zasadniczo nie jest dzielony pomiędzy byłych małżonków. Jest jednak możliwość uregulowanie tego inaczej w drodze intercyzy czy np. wskazanie w testamencie jako dziedziczących obu małżonków.
Sprawdź pozostałe sprawy z dziedziny prawa cywilnego i rodzinnego jakimi zajmujemy się w Toruniu.
Czy spadek wchodzi do majątku wspólnego?
Najczęściej odpowiedź brzmi: nie. Jeżeli żona dziedziczy po ojcu mieszkanie, a mąż nie został powołany do spadku, drugi małżonek nie staje się współwłaścicielem tylko dlatego, że istnieje wspólność majątkowa małżonków. Taki spadek wchodzi do majątku osobistego żony.
Wyjątek przewiduje art. 33 pkt 2 KRO. Wola spadkodawcy może być inna. Testament może np. powołać do dziedziczenia oboje małżonków. Wtedy trzeba ustalić, kto i w jakiej części rzeczywiście nabył spadek.
Kolejny wyjątek wynika z art. 34 KRO. Przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące obojgu małżonkom są objęte majątkiem wspólnym także wtedy, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis albo darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca postanowił inaczej.
Warto przeczytać: Ile grozi za nieumyślne spowodowanie śmierci?
Odziedziczone mieszkanie i dochody ze spadku
Odziedziczone mieszkanie przez jednego małżonka pozostaje jego majątkiem osobistym. Inaczej mogą być traktowane dochody, które lokal przynosi. Z art. 31 § 2 pkt 2 KRO wynika bowiem, że dochody z majątku osobistego każdego z małżonków zasilają majątek wspólny.
Przykład: żona odziedziczyła lokal po matce i wynajmuje go za 3 000 zł miesięcznie. Samo Odziedziczone mieszkanie to jej Majątek osobisty, ale pobrany czynsz w czasie, gdy trwa wspólność ustawowa, co do zasady zasila Majątek wspólny małżonków.
Dlatego dziedziczenie majątku osobistego należy odróżnić od dochodów generowanych później przez odziedziczony majątek.
Sprawdź: Jak zgłosić oszustwo w banku?
Pieniądze ze spadku i surogacja majątkowa
Pieniądze ze spadku również stanowią majątek osobisty. Jeśli spadkobierca kupi za nie inne mieszkanie, zastosowanie może znaleźć art. 33 pkt 10 KRO. Jest to tzw. surogacja majątkowa – przedmiot nabyty w zamian za składnik majątku osobistego również pozostaje osobisty.Przykładowo: córka otrzymuje spadek w wysokości 500 tys. zł, a następnie wyłącznie za te środki kupuje lokal. Nowy loka równieżl będzie stanowił jej odziedziczony majątek osobisty w znaczeniu zasad surogacji.
Samo przelanie pieniędzy ze spadku na wspólne konto nie musi przesądzać o zmianie ich kwalifikacji. Może jednak znacznie utrudnić udowodnienie majątku osobistego, jeżeli środki zostaną zmieszane z pensjami i wspólnymi oszczędnościami.
Warto zachować dokument dotyczący nabycia spadku, historię rachunku oraz dokumenty kolejnych transakcji.
Adw. Andrzej Pazdyga
Spadek a podział majątku – remont odziedziczonego domu
Podział majątku po rozwodzie nie obejmuje odziedziczonego domu jako części majątku wspólnego. Osobną sprawą są jednak nakłady z majątku wspólnego na nieruchomość będącą własnością jednego małżonka.
Zgodnie z art. 45 § 1 kodeksu rodzinnego każdy z małżonków powinien rozliczyć wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w tym przepisie. Nakłady to wszelkie zasoby (pieniądze, praca, czas lub materiały) wkładane w realizację określonego celu,Jeżeli zatem remont odziedziczonego domu został sfinansowany ze wspólnych oszczędności, przy podziale majątku może powstać roszczenie o rozliczenie tych wydatków. Nie oznacza to jednak, że spadek wchodzi przez to do majątku wspólnego albo że dom automatycznie staje się współwłasnością drugiego małżonka.
Przeczytaj: Gdzie zgłosić znęcanie się nad dzieckiem?
Dziedziczenie ustawowe, testament i prawo do spadku
Dziedziczenie ustawowe określa, kto otrzyma spadek, jeżeli spadkodawca nie pozostawił skutecznego testamentu. Zgodnie z art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego w pierwszej kolejności powołane do spadku są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek.
Te zasady dziedziczenia ustawowego nie oznaczają jednak, że zięć lub synowa dziedziczą po teściach tylko z powodu małżeństwa z ich dzieckiem. Jeżeli umiera rodzic żony, drugi małżonek nie uzyskuje automatycznie prawa do spadku po teściu lub teściowej.
Inaczej może stanowić testament. Jeżeli teściowie powołają zięcia lub synową do spadku, taka osoba może zostać spadkobiercą testamentowym. Zapis windykacyjny w testamencie notarialnym może natomiast prowadzić do nabycia oznaczonego przedmiotu z chwilą otwarcia spadku – zgodnie z art. 981¹ KC. (Zapis windykacyjny to klauzula w testamencie, dzięki której wskazana osoba staje się właścicielem konkretnego składnika majątku).
Warto też pamiętać o chwili nabycia praw: zgodnie z art. 924 KC spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a art. 925 KC stanowi, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia.
Co warto wiedzieć? -> Spadek po bezdzietnym bracie
Zachowek a dziedziczenie majątku
Zachowek to odrębna instytucja prawa spadkowego. Art. 991 KC chroni wskazanych w ustawie najbliższych spadkodawcy, którzy w określonych okolicznościach mogą domagać się odpowiedniej sumy pieniężnej.
Roszczenie o zachowek nie oznacza jednak automatycznie, że dziedziczenie majątku osobistego prowadzi do powstania współwłasności między małżonkami. Nadal trzeba rozróżniać prawo spadkowe od zasad regulujących majątek małżonków.
Polecamy: Co grozi za zniesławienie w internecie?
Intercyza i rozdzielność majątkowa
Intercyza, czyli umowa majątkowa małżeńska, może zgodnie z art. 47 KRO rozszerzyć lub ograniczyć wspólność ustawową albo ustanowić rozdzielność majątkową.
Standardowa wspólność majątkowa małżonków nie wymaga jednak podpisania intercyzy po to, aby spadek po rodzicach pozostał majątkiem osobistym.
Wynika to już z art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego.
Adw. Andrzej Pazdyga
Spadek a rozwód – co sprawdzić przed podziałem?
Konflikt o spadek często ujawnia się dopiero przy rozwodzie. Wówczas podział majątku wymaga ustalenia źródła nabycia rzeczy, przepływu pieniędzy oraz poczynionych nakładów.
W praktyce warto ustalić przede wszystkim:
- kto rzeczywiście był spadkobiercą,
- jaki był skład majątku wspólnego, a jaki skład spadku,
- co stało się ze składnikami odziedziczonego majątku,
- czy pieniądze ze spadku zostały przeznaczone na zakup kolejnej rzeczy,
- czy wspólne środki finansowały majątek osobisty małżonka.
Przy nieruchomościach duże znaczenie mają testament, postanowienie sądu, akt poświadczenia dziedziczenia, wyciągi bankowe i akty notarialne.
Sprawdź także: Mediacja przy rozwodzie
Dziedziczenie majątku osobistego znacznie łatwiej wykazać, gdy można odtworzyć drogę pieniędzy od spadku do późniejszego zakupu.
Adw. Andrzej Pazdyga
Czy spadek po rodzicach wchodzi do majątku wspólnego? Podsumowanie
Co do zasady spadek po rodzicach nabyty przez jednego małżonka stanowi jego majątek osobisty. Kodeks rodzinny i opiekuńczy przesądza o tym w art. 33 pkt 2. Sama wspólność majątkowa małżonków nie powoduje więc, że spadek wchodzi do majątku wspólnego.
Trzeba jednak uwzględnić testament,, dochody ze spadku, surogację oraz nakłady z majątku wspólnego. Jeżeli odziedziczony majątek był później sprzedawany, zamieniany, remontowany albo łączony ze wspólnymi pieniędzmi, prawidłowe dziedziczenie majątku osobistego i jego rozliczenie przy rozwodzie mogą wymagać dokładnej analizy dokumentów.
Autor: Andrzej Pazdyga – Prawnik z Torunia.
