Pytanie „czy synowa dziedziczy po teściach?” pojawia się często wtedy, gdy rodzina próbuje uporządkować spadek po rodzicach męża lub żony. Kodeks cywilny nie zalicza zięcia ani synowej do spadkobierców ustawowych teściów. Odpowiedź jest więc zasadniczo prosta: w dziedziczeniu ustawowym zięć ani synowa nie dziedziczą bezpośrednio po teściach. Małżonek dziecka spadkodawcy nie należy do kręgu osób, które ustawa powołuje do spadku po rodzicach współmałżonka.
Są jednak sytuacje, w których majątek po teściach może ostatecznie trafić do synowej lub zięcia.
Znaczenie mają tu testament, śmierć małżonka oraz to, czy odziedziczony majątek stał się jego majątkiem osobistym.
Adw. Andrzej Pazdyga
Dziedziczenie po teściach a zasady dziedziczenia ustawowego
Art. 926 k.c. wskazuje, że powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Gdy testamentu nie ma, zastosowanie mają zasady dziedziczenia ustawowego i ustawowy krąg spadkobierców.
Zgodnie z art. 931 k.c. w pierwszej kolejności do spadku powołane są dzieci spadkodawcy oraz małżonek spadkodawcy. Dziedziczą oni w częściach równych, przy czym część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż 1/4 całości spadku. Oznacza to, że małżonek zmarłego dziedziczy obok dzieci, a udział małżonka zależy od liczby zstępnych.
Jeżeli dziecko spadkodawcy zmarło wcześniej, jego udział spadkowy przypada jego dzieciom, czyli wnukom spadkodawcy. Nie przechodzi natomiast automatycznie na wdowę lub wdowca po tym dziecku. Innymi słowy: małżonek dziecka spadkodawcy nie „wchodzi w miejsce” zmarłego męża czy żony. Art. 932 k.c. reguluje kolejną grupę. Gdy zmarły nie pozostawił zstępnych, do spadku powołani są jego małżonek i rodzice. Z art. 933 k.c. wynika, że udział małżonka w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa wynosi 1/2 spadku.
| Sytuacja | Kto dziedziczy? | Czy synowa/zięć ma prawo do spadku? |
| Teść umiera, pozostawia dzieci | dzieci oraz jego małżonek | nie z ustawy |
| Dziecko teścia zmarło wcześniej, ale ma własne dzieci | wnuki wchodzą w miejsce zmarłego rodzica | nie z ustawy |
| Teść wskazał synową lub zięcia w testamencie | osoby wskazane w testamencie | tak, na podstawie testamentu |
| Mąż odziedziczył po rodzicach, a następnie zmarł | po mężu dziedziczą jego spadkobiercy | żona może dziedziczyć po mężu |
| Brak testamentu i brak podstaw do dziedziczenia po teściach | działa kolejność dziedziczenia ustawowego | sam status synowej/zięcia nie wystarcza |
Warto przeczytać: https://torun-adwokat.com/spadek-po-rodzicach-a-majatek-malzenski/
Spadek po rodzicach męża a majątek wspólny małżonków
Tu pojawia się druga ważna zasada. Zgodnie z art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę należą co do zasady do majątku osobistego małżonka, chyba że spadkodawca postanowił inaczej.
Jeżeli więc mąż odziedziczył mieszkanie po swoich rodzicach, taki spadek majątkiem osobistym pozostaje także wtedy, gdy małżonkowie mają wspólność ustawową.
Sam fakt małżeństwa nie powoduje, że spadek po teściach wchodzi automatycznie do majątku wspólnego.
Adw. Andrzej Pazdyga
Przy późniejszym podziale majątku odziedziczony majątek nie jest więc z reguły dzielony jak wspólnie kupione mieszkanie.
Polecamy sprawdzić: Sprawy rozwodowe w Toruniu.
Spadek po małżonku – kiedy majątek po teściach może trafić do żony lub męża?
Sytuacja zmienia się, gdy osoba, która odziedziczyła spadek po rodzicach, sama później umiera. Wtedy odziedziczony wcześniej majątek wchodzi do jej spadku.
Przykład: mąż dostał po ojcu mieszkanie. Był to jego osobisty majątek traktowany podobnie jak kawalerski. Po kilku latach następuje śmierć małżonka. Jeżeli nie ma testamentu, małżonek zmarłego dziedziczy na zasadach ustawowych razem z dziećmi. W takim przypadku spadek przypada małżonkowi nie dlatego, że dziedziczy po teściu, lecz dlatego, że dziedziczy po mężu (który wcześniej odziedziczył po teściu). Część przypadająca małżonkowi jest ustalana według art. 931 k.c.
Gdy zmarły nie miał dzieci, zastosowanie mogą mieć Art. 932 k.c. i dalsze przepisy kodeksu cywilnego. Małżonek zmarłego dziedziczy wówczas wraz z rodzicami, a w określonych układach także z rodzeństwem lub zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy. Jeżeli brak takich krewnych, całość spadku może przypaść małżonkowi.
Sprawdź naszą ofertę z prawa rodzinnego: https://torun-adwokat.com/prawo-rodzinne/
Testament jako podstawa dziedziczenia
Teściowie mogą zdecydować, że synowa lub zięć otrzymają spadek albo określoną część majątku. Umożliwia to sporządzenie testamentu. Testament jako podstawa dziedziczenia pozwala więc powołać do spadku osobę, która nie należy do kręgu spadkobierców ustawowych.
Możliwe jest również ustanowienie zapisu. Zapis zwykły może zobowiązać spadkobiercę do spełnienia określonego świadczenia na rzecz wskazanej osoby, natomiast zapis windykacyjny może – przy spełnieniu ustawowych warunków i w testamencie notarialnym – przenieść konkretny przedmiot już z chwilą otwarcia spadku.
Trzeba jednak pamiętać o zachowku. Jeżeli testament pomija osoby uprawnione do zachowku, np. dzieci zmarłego, mogą one mieć roszczenie pieniężne wobec spadkobiercy. Sam zięć czy synowa nie uzyskują prawa do zachowku wyłącznie dlatego, że pozostawali w małżeństwie z dzieckiem spadkodawcy.
W sprawach o dziedziczenie po teściach najważniejsze jest ustalenie, po kim dokładnie następuje nabycie spadku. To, że określone mieszkanie „pochodziło od teściów”, nie oznacza jeszcze, że małżonek dziedziczy spadek po teściach.
Jeśli wcześniej właścicielem został mąż lub żona, po ich śmierci przedmiot ten jest elementem ich spadku i dopiero wtedy drugi małżonek może dziedziczyć go jako spadkobierca współmałżonka.
Adw. Andrzej Pazdyga
Sprawdź czym zajmujemy się z dziedziny prawa cywilnego: https://torun-adwokat.com/prawo-cywilne/
Nabycie spadku i sprawa spadkowa
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 k.c.), a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925 k.c.). Formalne potwierdzenie praw następuje następnie. przez sądowe stwierdzenie nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza.
W konkretnej sprawie znaczenie mogą mieć również odrzucenie spadku, dział spadku, testament męża lub żony oraz to, czy określone składniki były majątkiem osobistym czy wspólnym.
Warto przeczytać: Ile lat po śmierci można ubiegać się o spadek?
Czy żona/mąż dziedziczy spadek po teściach?
Bez testamentu – co do zasady nie. Żona/mąż może jednak otrzymać majątek po teściach pośrednio, gdy wcześniej odziedziczył go współmałżonek, a następnie po jego śmierci żona/mąż dziedziczyła spadek po nim. Może też zostać bezpośrednio wskazanym przez teściów w testamencie.
Dlatego przy pytaniu „czy współmałżonek dziedziczy spadek po teściach?” trzeba oddzielić trzy kwestie: spadek po teściach, spadek po współmałżonku i sam spadek jako składnik majątku. Najpierw trzeba więc ustalić, po kim otworzył się spadek, a dopiero potem ocenić kto dziedziczy udziały. Zasadniczo: po teściach nie dziedziczy się bezpośrednio. Można odziedziczyć majątek teściów pośrednio gdy wcześniej otrzymał go w spadku współmałżonek, który następnie zmarł. Wskazanie w testamencie synowej, zięcia powoduje dziedziczenie bezpośrednie ale trzeba mieć na uwadze kwestie zachowku.
Autor: Andrzej Pazdyga – Prawnik z Torunia
