Zniesławienie to działanie polegające na pomawianiu innej osoby o takie postępowanie lub cechy, które mogą ją poniżyć w oczach innych lub narazić na utratę zaufania. W praktyce oznacza to publikację nieprawdziwych informacji, które wpływają na opinię publiczną. W dobie cyfryzacji coraz częściej zniesławienie dotyczy internetu, gdzie jeden zniesławiający wpis może dotrzeć do szerokiej grupy osób.
Zniesławienie w internecie
Zniesławienie w internecie to z reguły pomówienia pojawiające się w mediach społecznościowych, na forach czy portalach opiniotwórczych. Pomówienie w sieci może mieć poważniejsze skutki niż w świecie offline, ponieważ internet działa jako jeden z głównych środków masowego komunikowania.
Cyfrowe zniesławienie często prowadzi do trwałych szkód wizerunkowych – raz opublikowana treść może być powielana i archiwizowana. W efekcie sprawy dotyczące zniesławienia w internecie są coraz częstsze.
Warto przeczytać: Definicja zniesławienia jako przestępstwa
Co grozi za zniesławienie?
Zgodnie z Art. 212 Kodeksu karnego, za przestępstwo zniesławienia grożą konkretne sankcje. Warto podkreślić, że zniesławienie grozi kara nawet wtedy, gdy sprawca działa anonimowo.
Tabela: możliwe kary
| Rodzaj kary | Opis |
| Grzywna | Najczęstsza sankcja, kara pieniężna, wysokość zależna od oceny Sądu |
| Kara ograniczenia wolności | Darmowe prace społeczne |
| Kara pozbawienia wolności | Do roku bo internet jest środkiem masowego komunikowania się, realnie bardzo rzadko stosowana w tego typu przestępstwach |
| Nawiązka na rzecz pokrzywdzonego | Finansowa rekompensata |
| Nawiązka na cel społeczny | Świadczenie pieniężne na wskazany cel |
W praktyce zniesławienie grozi kara grzywny, ale w poważniejszych przypadkach także karze ograniczenia wolności lub nawet kara pozbawienia wolności.
Sprawdź: Prawo karne Toruń
Jaka jest odpowiedzialność za zniesławienie?
Za przestępstwo zniesławienia odpowiada sprawca przestępstwa, niezależnie od tego, czy działał pod własnym nazwiskiem. Istotne jest zatem ustalenie sprawcy zniesławienia, co często wymaga współpracy z administratorami serwisów.
Odpowiedzialność karna sprawcy wynika bezpośrednio z przepisów kodeksu karnego (patrz tabela), ale równolegle może powstać odpowiedzialność cywilna za naruszenie dóbr osobistych.
Jako kancelaria obsługujemy także sprawy z dziedziny prawa gospodarczego.
Ochrona dóbr osobistych
Polskie prawo zapewnia szeroką ochronę dóbr osobistych, takich jak dobre imię, reputacja czy prywatność. W przypadku zniesławienia pokrzywdzony ma prawo dochodzić roszczeń cywilnych.
Dobra osobiste mogą być naruszone zarówno wobec osoby fizycznej, jak i gdy chodzi o osoba prawna (np. spółka, fundacja)
Jakie są finansowe konsekwencje zniesławienia?
Finansowe konsekwencje zniesławienia mogą być bardzo dotkliwe. W przypadku zniesławienia pokrzywdzony ma prawo żądać:
- odszkodowania,
- zadośćuczynienia,
- usunięcia skutków naruszenia,
- przeprosin (mogą oe wymagać opłacenia stosownego ogłoszenia).
Reperkusje zniesławienia obejmują również utratę reputacji i utratę zaufania klientów lub kontrahentów osoby zniesławiającej.
Sprawdź naszą ofertę porad prawnych w Toruniu.
Jak dochodzić swoich praw?
W przypadku zniesławienia należy podjąć konkretne kroki:
- Zabezpieczenie dowodów (screeny, linki)
- Zgłoszenie zniesławienia na policję
- Wniesienie prywatnego aktu oskarżenia
- Roszczenia cywilne.
Ponieważ ściganie przestępstwa zniesławienia odbywa się zazwyczaj w trybie prywatnym, konieczne jest oskarżenie prywatne.
Proces o zniesławienie, postępowanie karne.
Proces rozpoczyna się poprzez prywatny akt oskarżenia, który stanowi formalny akt oskarżenia przeciwko sprawcy. W praktyce postępowanie karne w takich sprawach bywa skomplikowane.
Prywatny akt oskarżenia musi zawierać dokładny opis czynu oraz dowody. Kluczowe jest także ustalenie sprawcy zniesławienia.
Proces o zniesławienie, postępowanie cywilne.
Pierwszą czynnością jest wezwanie pomawiającego o zapłatę określonej kwoty tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych i odszkodowania za realnie poniesione straty majątkowe (jeśli takie nastąpiły i jesteśmy w stanie je wykazać). W razie braku reakcji lub odpowiedzi nas niesatysfakcjonującej składamy do Sądu pozew o zapłatę. Możemy wnosić jednocześnie o zaprzestanie naruszeń (jeśli nadal się pojawiają).
Do dóbr osobistych człowieka odnosi się art. 23 Kodeksu Cywilnego. Wymienia on przykładowo cześć, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, twórczość naukowa, artystyczna. Jest to katalog otwarty. Powszechnie jako dobra osobiste uznaje się też np. znają również inne wartości, np. renomę,, dobre imię, prywatność czy kult pamięci osoby zmarłej,
W myśl art 448 Kodeksu Cywilnego -w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę albo zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia.
Sprawdź: Pomoc skazanym po wyroku
Zgłoszenie zniesławienia do administratora
Równolegle warto dokonać zgłoszenia inkryminowanych treść administratorowi strony. Wiele platform usuwa zniesławiający wpis w trybie pilnym.
Zniesławienie a znieważenie
Zniesławienie a znieważenie to dwa różne pojęcia. Znieważenie polega na obrażaniu, natomiast zniesławienie dotyczy przypisywania faktów.
Zniesławienie kontra znieważenie
- Zniesławienie – pomówienie o konkretne zachowania
- Znieważenie – obraźliwe słowa
Różnica ta ma znaczenie prawne i wpływa na kwalifikację czynu.
Polecamy: Jak liczyć termin odpowiedzi na pozew, aby nie przekroczyć deadline’u?
Prawne konsekwencje
Prawne konsekwencje obejmują zarówno sankcje karne, jak i cywilne. Zniesławienie grozi najczęściej kara finansową oraz ograniczeniem wolności, a także obowiązkiem naprawienia szkody.
Środki masowego przekazu
Internet jako jeden z głównych środków masowego przekazu zwiększa odpowiedzialność sprawcy. Środki masowego komunikowania powodują, że szkoda ma szerszy zasięg.
Jakie działania podjąć?
W przypadku pomówienie w sieci należy działać szybko:
- zebrać dowody,
- zgłosić sprawę,
- skorzystać z pomocy prawnika.
Wsparcie profesjonalnej kancelarii
Sprawy dotyczące zniesławienia wymagają wiedzy i doświadczenia. Profesjonalna kancelaria pomoże przygotować prywatny akt oskarżenia, przeprowadzić postępowanie karne i złożyć pozew o odszkodowanie i zadośćuczynienie.
Warto przeczytać: Mediacja przy rozwodzie
FAQ – najczęstsze pytania i odpowiedzi
Tak, za zniesławienie grozi kara nawet w przypadku wpisów online. Internet traktowany jest jako środek masowego przekazu, co może zaostrzyć odpowiedzialność.
W praktyce sądy często orzekają grzywnę, ale możliwa jest także kara ograniczenia wolności lub nawet kara pozbawienia wolności.
Tak, pokrzywdzony ma prawo dochodzić roszczeń cywilnych. Obejmuje to zadośćuczynienie oraz odszkodowanie za naruszenie dóbr osobistych.
Wysokość świadczenia zależy od skali szkody i wpływu na życie prywatne lub zawodowe.
Zgłoszenie zniesławienia na policję to jeden z pierwszych kroków, ale zwykle konieczne będzie także oskarżenie prywatne.
Oznacza to, że trzeba samodzielnie złożyć prywatny akt oskarżenia i przedstawić dowody, np. zniesławiający wpis czy świadków.
Autor: Andrzej Pazdyga – kancelaria adwokacka w Toruniu
