Wygrana sprawa nie zależy od jednej przekonującej wypowiedzi. Znaczenie mają zgromadzenie dowodów, rzetelna relacja i właściwe korzystanie z uprawnień procesowych. Adwokat może pomóc w przygotowaniu do procesu, ale nie powinien obiecywać konkretnego wyroku bo wiele czynników wpływa na ostateczny werdykt.
Sprawa o znęcanie często dotyczy zdarzeń, które przez długi czas rozgrywały się bez świadków. Osoba pokrzywdzona obawia się, że nikt jej nie uwierzy. Ktoś, kto kwestionuje zarzuty, szuka sposobu na przedstawienie swojej wersji wydarzeń.
W obu sytuacjach przygotowanie zaczyna się od ustalenia, co się wydarzyło, kiedy, oraz jakie dowody pozwolą to zweryfikować.
Adw. Andrzej Pazdyga
Znęcanie psychiczne — jakie przepisy je regulują?
Przestępstwo znęcania opisuje art. 207 Kodeksu karnego. Przepis obejmuje znęcanie fizyczne lub psychiczne nad osobą najbliższą albo pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy. Osobno chroniona jest osoba nieporadna ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny. Do odpowiedzialności karnej nie jest więc konieczne pozostawienie widocznych obrażeń.
Sprawdź: https://torun-adwokat.com/sprawy-kryminalne-i-obrona-i-reprezentacja-oskarzonego/
Nie każda kłótnia oznacza jednak przestępstwo znęcania. Trzeba ustalić, czy konkretne zachowania spełniają jego ustawowe znamiona, czyli elementy przestępstwa znęcania.
Znaczenie mają między innymi nasilenie zachowań, ich przebieg i relacja między osobami.
Adw. Andrzej Pazdyga
Przemoc domowa jest pojęciem szerszym niż przestępstwo z art. 207 k.k. Dlatego nawet gdy dane zachowanie nie zostanie zakwalifikowane jako znęcanie, może uzasadniać pomoc i ochronę, a niekiedy odpowiedzialność za inne przestępstwo.
Prowadzimy także sprawy związane z podziałem majątku.
Jak rozpoznać przemoc psychiczną? Poniżanie, groźby i manipulacje
Znęcanie psychiczne polega na zadawaniu cierpienia psychicznego. Może przybierać postać regularnego poniżania, zastraszania, gróźb, izolowania od bliskich czy kontrolowania codziennego życia.
Takie formy przemocy psychicznej pojawiają się również w sprawach rozpoznawanych przez sądy.
Adw. Andrzej Pazdyga
Sprawca przemocy psychicznej może stosować manipulacje podważające zaufanie drugiej osoby do własnej pamięci i oceny sytuacji. Takie zachowania bywają określane jako gaslighting. Sama nazwa, podanie pojęcia, nie wystarczy jednak do wykazania przestępstwa. Jeżeli sprawa dotyczy znęcania psychicznego, trzeba opisać konkretne słowa, działania i okoliczności.
Różne formy znęcania mogą występować jednocześnie. Przemoc fizyczna, niszczenie rzeczy i psychiczne dręczenie powinny znaleźć się w opisie zdarzeń, jeśli rzeczywiście miały miejsce. Dopiero całość okoliczności pozwala ocenić zachowanie sprawcy.
Sprawdź co możemy dla Ciebie zrobić prowadząc sprawy spadkowe.
Jak udowodnić znęcanie? Dowody w sprawie
Udowodnienie znęcania psychicznego warto zacząć od uporządkowania wydarzeń. Pomocny jest dziennik zdarzeń celem przygotowania, przypomnienia sekwencji zachowań sprawc : przybliżone daty, miejsca, zachowanie osoby stosującej przemoc i informacje o świadkach. Jeśli nie pamiętasz dokładnego dnia, zaznacz to zamiast zgadywać.
Ofiara przemocy psychicznej nie musi samodzielnie zdobyć wszystkich materiałów. Może wskazać Policji lub prokuraturze, gdzie znajdują się dokumenty i kto ma wiedzę o wydarzeniach.
| Dowód | Co może pomóc ustalić? | Jak go przygotować? |
|---|---|---|
| Zeznania pokrzywdzonego | Przebieg zdarzeń, częstotliwość przemocy i jej skutki | Oddziel własne obserwacje od przypuszczeń |
| Zeznania świadków | Co inni widzieli, słyszeli albo zauważyli po zdarzeniu | Wskaż osoby oraz okoliczności, o których mogą opowiedzieć |
| Wiadomości i nagrania | Groźby, poniżanie, sposób komunikacji | Zachowaj oryginały oraz pełny kontekst rozmów |
| Dokumentacja medyczna | Obrażenia, zgłaszane dolegliwości, przebieg leczenia | Zbierz dokumenty z wizyt i udzielonej pomocy |
| Dokumentacja interwencji i procedury „Niebieskiej Karty” | Wcześniejsze zgłoszenia oraz działania służb | Podaj daty interwencji i jednostki prowadzące sprawę |
| Własne notatki | Chronologię i powtarzalność zachowań | Zapisuj fakty; notatki nie zastępują jednak zeznań |
Dokumentacja medyczna oraz materiały zgromadzone przez służby mogą wesprzeć relację pokrzywdzonego. Nie musisz jednak mieć całego zestawu dokumentów, żeby zgłosić przestępstwo.
Złożenie wniosku dowodowego powinno wskazywać nie tylko sam dowód, lecz także okoliczność, którą ma on wykazać. Adwokat pomoże ustalić, które dowody w sprawie rzeczywiście uzupełniają obraz wydarzeń.
Szukasz pomocy prawnej? Sprawdź nasza ofertę porad prawnych w Toruniu.
Czy można udowodnić przemoc psychiczną bez nagrań?
Tak. Brak nagrań nie przekreśla sprawy, a zeznania pokrzywdzonego również podlegają ocenie sądu. Nie ma obowiązku przedstawienia filmu z przemocy ani określonej liczby świadków.
Jeżeli masz nagrania, zachowaj pełne pliki. Nie montuj ich i nie usuwaj fragmentów, które wydają się niekorzystne. Nie prowokuj też kolejnego zdarzenia, żeby zdobyć materiał. Udowodnienie znęcania psychicznego nie powinno odbywać się kosztem Twojego bezpieczeństwa.
Zobacz także: Jak udowodnić znęcanie psychiczne i jakie dowody są najważniejsze?
Gdzie zgłosić znęcanie psychiczne? Policja i prokuratura
Zgłoszenie przemocy psychicznej może nastąpić na Policji lub w prokuraturze. Zawiadomienie o przestępstwie składa się pisemnie albo ustnie do protokołu. Zgłoszenie znęcania psychicznego jest bezpłatne; nie musisz samodzielnie dobierać przepisów. Opisz, kto stosuje przemoc, na czym ona polega i od kiedy trwa.
Wskaż wcześniejsze interwencje, świadków i posiadane materiały. Jeśli przemoc w rodzinie była już zgłaszana pracownikowi socjalnemu, lekarzowi lub szkole, również o tym powiedz.
Policja i prokuratura mogą zweryfikować te informacje.
Adw. Andrzej Pazdyga
Złożenie zawiadomienia nie jest tym samym co złożenie pozwu. Sprawy karne dotyczące znęcania prowadzi się według procedury karnej; pozew służy dochodzeniu roszczeń w postępowaniu cywilnym.
Warto przeczytać: Przemoc psychiczna – jak udowodnić?
Niebieska Karta i ochrona przed dalszą przemocą
Niebieska Karta służy dokumentowaniu przemocy domowej i organizowaniu pomocy. Jej założenie nie przesądza o winie i nie zastępuje automatycznie zawiadomienia o przestępstwie. Dokumentacja może natomiast zostać wykorzystana w postępowaniu karnym.
Jeśli zagrożone jest życie lub zdrowie, zadzwoń pod 112. Policja może zastosować natychmiastową ochronę, między innymi nakaz opuszczenia mieszkania oraz zakaz zbliżania się lub kontaktowania. Środki te obowiązują zasadniczo przez 14 dni. Złożenie wniosku o zabezpieczenie do sądu może pozwolić na dalszą ochronę.
Ośrodki pomocy społecznej i placówki interwencji kryzysowej pomagają ustalić dostępne formy wsparcia. Pomoc prawna i psycholog mogą być potrzebni równolegle — postępowanie karne nie rozwiązuje wszystkich trudności, z którymi mierzy się ofiara przemocy.
Sprawdź: Gdzie zgłosić znęcanie się nad dzieckiem i kto może złożyć zawiadomienie?
Jak wygląda sprawa karna o znęcanie?
Postępowanie przygotowawcze służy zebraniu i sprawdzeniu dowodów. Policja lub prokuratura przesłuchuje świadków, analizuje dokumenty i weryfikuje opisane zdarzenia. Jeśli materiał uzasadnia oskarżenie, sprawa może trafić do sądu.
Postępowanie sądowe pozwala zbadać zarzuty i ocenić, czy przestępstwo zostało udowodnione. Pokrzywdzeni przestępstwem znęcania mogą uczestniczyć w nim jako oskarżyciele posiłkowi. Oświadczenie należy złożyć najpóźniej do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, (art. 54 § 1 k.p.k.). Dzięki temu osoba pokrzywdzona uzyskuje prawa strony, w tym możliwość składania wniosków dowodowych.
Przed przesłuchaniem przejrzyj dokumenty i chronologię. Znęcanie psychiczne w sądzie trzeba opisać możliwie konkretnie, ale nie oznacza to uczenia się wypowiedzi. Jeśli czegoś nie pamiętasz, powiedz to wprost.
Warto także przeczytać: Postępowanie zwyczajne – co to jest i kiedy się je stosuje?
Jak długo trwa sprawa o znęcanie?
Nie ma jednego terminu zakończenia takiej sprawy. Znaczenie mają liczba świadków, konieczność uzyskania opinii biegłych i zakres zarzutów. Złożenie apelacji może oznaczać dalsze postępowanie przed sądem odwoławczym.
Wyrok sądu nie zawsze zapada po jednej rozprawie. O ochronę przed dalszą przemocą można jednak występować wcześniej, bez czekania na prawomocne zakończenie procesu.
Zobacz: Jakie pytania zadaje sąd na sprawie o ustalenie ojcostwa?
Niesłuszne oskarżenie o znęcanie — jak się bronić?
Obrona w sprawie zaczyna się od ustalenia, jakich zachowań i jakiego okresu dotyczą zarzuty. Przydatne mogą być pełna korespondencja, dokumenty oraz świadkowie, którzy znają przebieg zdarzeń.
Sam konflikt rodzinny albo równoległa sprawa rozwodowa nie dowodzą fałszywości oskarżenia. Adwokat powinien przeanalizować zarówno korzystne, jak i niekorzystne materiały oraz sprawdzić, czy opisane zachowania spełniają znamiona przestępstwa.
Kodeks postępowania karnego zapewnia podejrzanemu i oskarżonemu prawo do obrońcy oraz odmowy składania wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania. Wynika to między innymi z art. 175 § 1 i art. 300 § 1 k.p.k.
Nie usuwaj wiadomości, nie naciskaj na świadków i przestrzegaj zastosowanych zakazów kontaktowania się. Materiały istotne dla obrony przekaż obrońcy.
Sprawdź: Co grozi za kradzież w sklepie i czy zawsze jest to przestępstwo?
Co grozi za znęcanie? Jakie kary przewiduje Kodeks karny?
Za podstawowy typ przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Znęcanie nad osobą nieporadną ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny jest zagrożone karą od 6 miesięcy do 8 lat.
Jeżeli sprawca przestępstwa znęcania działa ze szczególnym okrucieństwem, ustawowe zagrożenie wynosi od roku do 10 lat. Gdy następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie — od 2 do 15 lat.
Znęcanie psychiczne nad dzieckiem wymaga oceny jego indywidualnej sytuacji, w tym nieporadności związanej z wiekiem. Konkretna kwalifikacja prawna i kara zależą od ustaleń w sprawie.
Polecamy przeczytać: Spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
Jak przygotować się do rozmowy z adwokatem?
Na konsultację zabierz pisma z Policji, prokuratury lub sądu, krótką chronologię wydarzeń i posiadane materiały. Powiedz, czy odbyły się już przesłuchania, czy obowiązują środki ochrony i kiedy przypadają najbliższe terminy.
Adwokat prowadzący sprawy dotyczące znęcania pomoże ocenić, co trzeba zabezpieczyć, o jakie dowody wystąpić i jak przygotować się do kolejnej czynności. Jeżeli otrzymasz decyzję o odmowie wszczęcia lub umorzeniu postępowania, sprawdzi też podstawy i termin na złożenie zażalenia.
Nie musisz przychodzić z gotowym rozwiązaniem prawnym. Najbardziej przydatne będą szczery opis sytuacji i dokumenty, które pozwolą ustalić, co można zrobić dalej.
Autor: Andrzej Pazdyga – adwokat prawa karnego z Torunia
