W sprawie o ustalenie ojcostwa Sąd najczęściej zadaje pytania dotyczące okresu znajomości, okresu współżycia, daty zajścia w ciąże i istnienia dowodów, poszlak, wskazujących, kto jest ojcem biologicznym dziecka. Jeśli rozpoznaje także kwestie alimentów, zapyta o wydatki i opiekę. Liczą się konkretne fakty i dowody.
Pytania sądu na rozprawie — o co pyta sąd?
Pytania zadawane przez sąd pomagają ustalić ojcostwo domniemanego ojca:
| Temat | Przykładowe pytania sądu |
|---|---|
| Relacja partnerów | Kiedy się poznaliście? Jak długo trwał związek? Czy mieszkaliście razem? |
| Okres poczęcia | Kiedy dochodziło do współżycia? Czy matka dziecka współżyła wtedy z innym mężczyzną? |
| Ciąża i narodziny | Kiedy domniemany ojciec dziecka dowiedział się o ciąży? Jak zareagował? Czy chciał uznać ojcostwo? |
| Dowody w sprawie | Czy wykonano test na ojcostwo? Czy są wiadomości, zdjęcia lub świadkowie potwierdzający Wasze relacje? |
| Alimenty i opieka | Ile kosztuje utrzymanie dziecka? Czy ojciec przekazywał pieniądze i utrzymywał kontakt? |
Pytania o życie intymne wynikają z treści art. 85 Kodeksu Rodzinnego: domniemanie ojcostwa dotyczy mężczyzny, który współżył z matką między 300 a 181 dniem przed narodzinami dziecka.
Sprawdź: https://torun-adwokat.com/rozwod-i-separacje/
Sądowe ustalenie ojcostwa i uznanie ojcostwa dziecka
Prawne ustalenie ojcostwa polega na potwierdzeniu, od kogo pochodzi dziecko. Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki.
Dobrowolne uznanie ojcostwa dziecka następuje zwykle przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Mężczyzna oświadcza, że jest ojcem, a matka potwierdza to od razu albo w ciągu trzech miesięcy (art. 73 k.r.o.).
Takie urzędowe uznanie ojcostwa nie wymaga wyroku. Nie można jednak uznać ojcostwa, gdy trwa już proces o jego ustalenie.
Adw. Andrzej Pazdyga
Sądowe ustalenie ojcostwa dotyczy dziecka bez ustalonego prawnie ojca. Ustalenia ojcostwa dokonuje sąd na podstawie dowodów. Prywatne ustalenie ojcostwa przez test DNA nie zmienia aktu urodzenia.
Zobacz także: Spadek po ojcu, który drugi raz się ożenił.
Rozprawa o zaprzeczenie ojcostwa — gdy ojcem jest mąż matki dziecka
Domniemanie ojcostwa męża matki obejmuje zasadniczo dziecko urodzone w małżeństwie lub przed upływem 300 dni od jego ustania albo unieważnienia, z wyjątkami z art. 52 k.r.o. Takie automatyczne ustalenie ojcostwa może nie odpowiadać jednak prawdzie.
Jeśli biologiczny ojciec dziecka jest inny mężczyzną niż mąż, potrzebne może być najpierw zaprzeczenie ojcostwa męża matki. Zaprzeczenie ojcostwa służy obaleniu tego domniemania pochodzenia dziecka od męża.
Pamiętajmy, że ojciec dziecka zachowuje swój status mimo negatywnego wyniku DNA. Aby zmienić ojcostwo prawnie, trzeba bowiem uzyskać wyrok o zaprzeczeniu ojcostwa.
Polecamy przeczytać: Spadek po rodzicach a majątek małżeński
Ustalenie ojcostwa przed sądem — kto może złożyć pozew?
Prawo do wystąpienia o sądowe ustalenie ojcostwa przysługuje dziecku, matce i domniemanemu ojcu (art. 84 k.r.o.). Pozew o ustalenie ojcostwa wnosi się do sądu rejonowego, do wydziału rodzinnego. W pozwie o ustalenie ojcostwa poza samym żądaniem winno się znaleźć jego uzasadnienie i wnioski dowodowe.
Sprawa ustalenia ojcostwa wymaga odpisu zupełnego aktu urodzenia dziecka. Pozew matki dziecka może obejmować jej własne roszczenia; i alimenty dla dziecka dochodzone w jego imieniu.
Polecamy: Spadek po rodzicach
Ustalenie ojcostwa – jak wygląda sprawa i czy pierwsza rozprawa wystarczy?
Procedura ustalenia ojcostwa obejmuje doręczenie pozwu, poznanie stanowisk stron i zebranie dowodów. Już na pierwszej rozprawie sąd może przesłuchać strony, ale przeprowadzenie badań DNA wymaga wyznaczenia kolejnego terminu celem zapoznania się z wynikiem.
Przeczytaj także: Co grozi za uchylanie się od płacenia alimentów i kiedy grozi więzienie?
Dowody w sprawie — jakie znaczenie mają testy DNA i zeznania świadków?
Dowód z badania DNA pomaga ustalić ojcostwo z bardzo dużą pewnością. Sąd może zlecić badanie DNA w ramach opinii biegłego; ważne jest potwierdzenie tożsamości badanych osób.
Metody ustalenia ojcostwa biologicznego nie zastępują sądowego ustalenia ojcostwa dziecka. Także test prenatalny nie zastępuje wyroku. Na wynik sądowego ustalenia wpływają ponadto dokumenty, korespondencja i zeznania świadków.
Test na ojcostwo — co jeśli nie ma zgody na dowód z badania DNA?
Odmowa badania nie oznacza automatycznie przegranej ani zakończenia postępowania. Sąd ocenia przeszkody w przeprowadzeniu dowodu razem z pozostałymi okolicznościami (art. 233 §2 kpc). Brak współpracy nie wyklucza możliwości ustalenia ojcostwa. Dochodzenie ustalenia ojcostwa domniemanego ojca może opierać się także na innych dowodach. Sama odmowa badania także jest oceniania w kontekście innych dowodów.
Sprawdź: https://torun-adwokat.com/sprawy-spadkowe/
Jak przygotować się do rozprawy? Najczęstsze błędy
Przygotowanie do rozprawy zacznij od przypomnienia sobie chronologii znajomości, współżycia, okresu ciąży. Zbierz wiadomości mogące pomóc przy ustaleniu ojcostwa, wyniki badań, dane świadków.
Jeśli żądasz alimentów, przygotuj zestawienie wydatków. Zabierz do sądu dokument tożsamości, wezwanie oraz składane i otrzymane pisma procesowe.
Adw. Andrzej Pazdyga
Jak odpowiadać na pytania zadawane przez sąd?
Odpowiadaj rzeczowo i zgodnie z prawdą. Nie zgaduj dat ani nie zastępuj faktów opowieścią o konflikcie. Jeśli czegoś nie pamiętasz, powiedz to.
Warto skorzystać z profesjonalnej pomocy Pomoc prawna przydaje się szczególnie wtedy, gdy trzeba połączyć ustalenie pochodzenia dziecka z roszczeniami finansowymi.
Zobacz także: https://torun-adwokat.com/windykacja/
Ustalenie ojcostwa – ile kosztuje i czy za pozew trzeba płacić?
Opłata za pozew o ustalenie ojcostwa wynosi 0 zł — strona dochodząca ustalenia ojcostwa i związanych z tym roszczeń korzysta ze zwolnienia ustawowego (art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Koszt testu na ojcostwo i opinii biegłego zależy od zakresu badań, a o rozliczeniu kosztów decyduje sąd. Zwolnienie od kosztów nie obejmuje honorarium adwokata ani automatycznie ewntualnych kosztów procesu przeciwnika.
Ostatnie z bloga: Co grozi za kradzież w sklepie i czy zawsze jest to przestępstwo?
Ustalenie ojcostwa po latach — w jakich sytuacjach jest możliwe?
Jest możliwe ustalenie ojcostwa dorosłego dziecka na jego żądanie. Matka i domniemany ojciec nie mogą jednak wytoczyć powództwa po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności (art. 84 k.r.o.). Terminy na zaprzeczenie ojcostwa męża i podważenie uznania ojcostwa są odrębne. Żądanie dziecka nie ulega przedawnieniu.
Ustalenie ojcostwa – co zmienia? Alimenty i roszczenia związane z opieką
Skutki prawne ustalenia ojcostwa dziecka obejmują prawa rodzicielskie oraz prawa i obowiązki ojca:
- Alimenty — zależne od potrzeb dziecka i możliwości zarobkowych oraz majątkowych rodzica.
- Nazwisko dziecka — sąd rozstrzyga o nim w wyroku; zmiana wymaga zgody dziecka, które ukończyło 13 lat.
- Władza rodzicielska — co do zasady przysługuje obojgu rodzicom, lecz sąd może w nią ingerować ze względu na dobro dziecka.
Ustalenie ojcostwa a dziedziczenie
Skutki ustalenia ojcostwa dziecka obejmują również dziedziczenie ustawowe. Pochodzenie dziecka ma znaczenie dla jego praw spadkowych.
Sprawdź: Spadek po ojcu, który drugi raz się ożenił.
Prawne ustalenie pochodzenia dziecka — pomoc prawna
Samo ustalenie ojcostwa nie przesądza, z kim dziecko zamieszka. Adwokat, radca prawny pomoże zarówno z ustaleniem ojcostwa, jak i uporządkowaniem roszczeń związanych z opieką i utrzymaniem dziecka. Warto przynajmniej się zastanowić nad skorzystaniem z usług kancelarii bo tego typu sprawy są często skomplikowane i bardzo emocjonalne.
Autor: Andrzej Pazdyga – Prawnik rodzinny z Torunia
