Intercyza to zgodnie z art. 47. par. 1. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego to nic innego jak umowa między małżonkami. Najprościej można powiedzieć, że dotyczy aspektu ich wspólnoty majątkowej. Przez intercyzę małżonkowie mogą swoją wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Dla swej ważności intercyza wymaga formy aktu notarialnego. Sporządzić intercyzę można wiec skutecznie tylko przed notariuszem. Umowa taka może również poprzedzać zawarcie małżeństwa. (intercyza przedmałżeńska)
Jest to umowa. Rozwiązanie intercyzy może nastąpić w dowolnym czasie. Intercyza może być zmieniona albo rozwiązana. Oczywiście za zgodą obu stron i znów notarialnie.
Rodzaje intercyzy.
Wskazać można na kilka rodzajów intercyzy. Jest zatem intercyza rozszerzająca wspólność majątkową – polega na dołączeniu do majątku wspólnego małżonków określonych składników majątku osobistego należącego do jednego lub obojga z nich.
Inny rodzaj to intercyza jako umowa ograniczająca wspólność majątkową – w jej wyniku ze wspólnego majątku małżonkowie wykluczają określone składniki ich majątków osobistych. Najbardziej typowa intercyza – ustanawiająca rozdzielność majątkową, oraz intercyza z wyrównaniem dorobków, (rozdzielność z wyrównaniem). Ta ostatnia to forma rozdzielności majątkowej, w której małżonek o gorszej sytuacji finansowej może w chwili zakończenia ustroju rozdzielności majątkowej żądać od drugiego małżonka wyrównania dorobku.
Sprawdź także: Powstanie wspólności ustawowej.
Rozdzielność a intercyza – różnice.
Kluczową różnica miedzy intercyzą o rozdzielnością jest to, że intercyza wcale nie musi rozdzielności powodować-chociaż tak bywa najczęściej. Intercyza może bowiem też rozszerzać wspólność majątkową małżonków np. poprzez wliczenie w nią majątku panieńskiego czy kawalerskiego. W innym przypadku majątek taki z mocy prawa jest majątkiem odrębnym małżonków.
Różni się intercyza od innych sposobów rozdzielności także tym, że jest umową i jest dobrowolna. Rozdzielność natomiast może powstać nie tylko w wyniku dobrowolności ale także wskutek orzeczenia Sądu nawet jeśli jeden z małżonków się z tym nie zgadza.
Wreszcie intercyza notarialna powstaje z chwilą podpisania natomiast przed Sądem możemy się domagać ustanowienia jej z datą wsteczną. Ten aspekt może mieć niebagatelne znaczenie przy dylemacie-rozdzielność czy intercyza.
Rozdzielność majątkowa to sytuacja, w której każdy z małżonków dysponuje swoim własnym dobytkiem. Poza intercyzą, powstaje wskutek rozwodu, ogłoszenia upadłości jednego z małżonków czy jego ubezwłasnowolnienia.
Warto przeczytać: Zgoda małżeńska.
Sądowe orzeczenie rozdzielności. Rozdzielność majątkowa przymusowa
Szczególną sytuacją jest wydanie orzeczenia przez sąd w sprawie rozdzielności majątkowej, pomiędzy małżonkami. Każdy z małżonków ma prawo zażądać ustanowienia rozdzielności majątkowej. Pozew o rozdzielność majątkową wytacza się wyłącznie przed sąd rejonowy (pozew składa się do Wydziału Rodzinnego i Nieletnich), w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Aby sprawa miała szansę powodzenia muszą zaistnieć określone okoliczności. Innymi słowy ważne powody, które naruszają lub bezpośrednio zagrażają interesom jednego ze małżonków, lub jego rodziny – art. 52 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Takimi istotnymi powodami jest między innymi trwonienie majątku przez jednego z małżonków, zatrzymywanie wspólnego dobytku wyłącznie przez jedną ze stron czy nieuzasadnione uchylanie się od pomnażania wspólnie wykreowanych dóbr. Przyjmuje się, że chodzi o okoliczności, które powodują, że w danej sytuacji faktycznej wspólność ustawowa przestaje służyć dobru małżonków i ich rodzinie.
Ważnym powodem jest też separacja faktyczna, jeżeli uniemożliwia małżonkom współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym.
Warto sprawdzić: Intercyza małżeńska – jakie są skutki, wady, zalety i koszt jej podpisania?
Intercyza a długi małżonka.
Intercyza nie powoduje automatycznego zwolnienia z długów. Po pierwsze nie obejmuje długów powstałych przed jej podpisaniem Ponadto jeśli po intercyzie małżonek zaciąga dług, a współmałżonek wyraził na to zgodę, wówczas również będzie on odpowiadał za takie zobowiązanie. Przepisy wskazują też, iż kredyt / pożyczka zaciągnięte przez jednego z małżonków w celu zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny obciążą obu mimo intercyzy. Zwykłe cele rodziny to – ogólnie mówiąc to takie związane ze zwykłymi sprawami dnia codziennego, a które dotyczą zapewnienia rodzinie wyżywienia, lokalu ubrania, ochrony zdrowia, wychowania dzieci itp.
Ponadto w przypadku, jeśli wierzyciel nie wiedział o intercyzie w momencie zawierania umowy, z której teraz wynika dług, okazuje się ona bezskuteczna i w świetle prawa traktuje się ją tak, jakby jej nie było. Na małżonku spoczywa obowiązek poinformowania kontrahenta o zawartej intercyzie, jeśli go nie dopełni współmałżonek odpowiada niestety za jego długi.
Autor: Andrzej Pazdyga – Adwokat Toruń
