Sprostowanie prasowe jest legalnie przewidzianym środkiem ochrony przed publikacją nieprawdziwych lub nieprecyzyjnych informacji zawartych w mediach – zarówno w prasie drukowanej, jak i elektronicznej. Sprostowanie jako forma zapobiegania dezinformacji ma swoje umocowanie ustawowe. Regulacja prawna znajduje się w Ustawie z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe – w szczególności w art. 31a–33. Celem sprostowania jest przywrócenie rzetelnej informacji.
Kto może żądać sprostowania?
Prawo do sprostowania przysługuje każdej osobie fizycznej, prawnej lub jednostce organizacyjnej, której dotyczy dany materiał prasowy. Także osobom bliskim w rozumieniu art. 115 § 11 kodeksu karnego oraz prawnym następcą.
Jakie informacje podlegają sprostowaniu?
Prawo sprostowania przysługuje w odniesieniu do materiałów zawierających dane nieprawdziwe lub nieścisłe – nie musi to być naruszenie dóbr osobistych, wystarczy istotna nieścisłość faktograficzna.
Warto przeczytać: Cel i znaczenie kontroli trzeźwości
Formalne wymagania sprostowania – termin i forma złożenia
Wniosek o zamieszczenie sprostowania musi zostać skierowany do redaktora naczelnego w terminie nieprzekraczającym 21 dni od daty publikacji spornego materiału. Wniosek winien być wysłany listownie (poczta) lub złożony osobiście w siedzibie redakcji.
Sprostowanie musi zawierać:
- podpis wnioskodawcy,
- jego pełne imię i nazwisko (lub nazwę),
- adres korespondencyjny (ew. zastrzeżony tylko dla redakcji),
- treść odnoszącą się rzeczowo do faktów, bez oceny ad-personam.
Nie może być dłuższe niż dwukrotna objętość prostowanego fragmentu lub dwukrotny czas antenowy.
Tekst sprostowania sporządza się w języku polskim lub w tym samym języku, którym posłużono się w opublikowanym materiale.
Redaktor naczelny jest zobligowany do publikacji sprostowania bezpłatnie – niezależnie od formatu medium: prasa drukowana, wydanie elektroniczne, program telewizyjny itp.
Sprawdź nasz artykuł na blogu: Przepadek samochodu.
Terminy publikacji sprostowania
Bardzo ważne dla wnoszącego jest niewątpliwie kiedy sprostowanie zostanie opublikowane.
Redakcja ma obowiązek opublikować sprostowanie:
- w formie elektronicznej – w ciągu 3 dni roboczych od dnia otrzymania sprostowania;
- w dzienniku drukowanym: w następnym numerze albo – jeśli to technicznie niemożliwe – w następnym po nim, nie później niż w ciągu 7 dni roboczych;
- sprostowanie w czasopiśmie – w najbliższym lub kolejnym wydaniu.
- w mediach audiowizualnych – w pierwszym możliwym przekazie tego samego rodzaju.
Sprawdź -> Definicja zniesławienia jako przestępstwa.
Publikacja dodatkowa
Jeśli przewidywany czas publikacji sprostowania przekracza 6 miesięcy, na żądanie wnioskodawcy sprostowanie należy dodatkowo opublikować w ciągu miesiąca od jego otrzymania w odpowiednim dzienniku odpowiadającym kręgowi odbiorców. Koszty pokrywa wydawca.
Warto sprawdzić -> Naruszenie prywatności przez pracodawcę.
Forma i redakcja
W druku sprostowanie musi się pojawić w tym samym dziale i tej samej czcionce co pierwotny tekst, pod wyraźnym tytułem „Sprostowanie”. W mediach audio-wizualnych – wyraźnie zapowiedziane i emitowane w analogicznym formacie i o tej samej porze.
Sprawdź naszą ofertę: https://torun-adwokat.com/rozwod-i-separacje/
Zakaz zmian treści, odmowa sprostowania
Sprostowanie jako forma prezentacji stanowiska nie może być zmieniane (skrót, redakcja) bez zgody wnioskodawcy. Komentarze redakcji lub polemiki nie mogą towarzyszyć sprostowaniu w tym samym wydaniu lub przekazie.
Redaktor naczelny odmawia opublikowania sprostowania, jeżeli:
- jest nierzeczowe lub nie odnosi się do faktów;
- zostało nadane lub złożone po upływie terminu lub nie zostało podpisane;
- nie odpowiada wymaganiom odnośnie długości lub języka (sprostowanie w języku polskim lub języku publikacji);
- zawiera treść karalną;
- podważa fakty stwierdzone prawomocnym orzeczeniem dotyczącym osoby dochodzącej publikacji sprostowania.
Oferta: https://torun-adwokat.com/sporzadzanie-umow-i-opinii-prawnych/
Zamieszczenie sprostowania prasowego – odmowa fakultatywna
Prawo prasowe przewiduje, że redaktor naczelny może odmówić opublikowania sprostowania, jeżeli:
- odnosi się do wiadomości poprzednio sprostowanej,
- jest wystosowane przez osobę, której nie dotyczą fakty przytoczone, w prostowanym materiale, za wyjątkiem osób bliskich zmarłego,
- zawiera sformułowania powszechnie uznawane za wulgarne lub obelżywe.
Sprawdź: https://torun-adwokat.com/sprawy-kryminalne-i-obrona-i-reprezentacja-oskarzonego/
Obowiązek zawiadomienia i termin
O odmowie sprostowania opublikowanej informacji redaktor musi pisemnie poinformować wnioskodawcę wraz z uzasadnieniem nie później niż w ciągu 7 dni od otrzymania sprostowania.
Jeśli wnioskodawca w wyznaczonym terminie dostosuje sprostowanie do wskazówek, redaktor ma obowiązek publikacji sprostowania.
Warto sprawdzić ofertę: https://torun-adwokat.com/prawo-gospodarcze/
Dochodzenie sprostowania prasowego – roszczenie o opublikowanie sprostowania
Jeżeli redaktor naczelny odmówi publikacji lub udostępni ją z opóźnieniem / niezgodnie z formą, wnioskodawca może wnieść pozew do sądu przeciwko redaktorowi naczelnemu. Art. 39 Prawa prasowego daje możliwość ubiegania się o nakaz publikacji sprostowania.
Roszczenie o sprostowanie przedawnia się po roku od dnia opublikowania materiału.
Podsumowanie – funkcje sprostowania prasowego
Sprostowanie nieścisłej lub nieprawdziwej wiadomości jest kluczowym instrumentem przeciwdziałania dezinformacji i ochrony rzetelności mediów. W Prawie prasowym są precyzyjnie i szczegółowo wskazane terminy, forma, zakres i ścieżki odwoławcze.Treści mogą być skorygowane w sposób bezpłatny, terminowy i transparentny. Ustawowo chronione jest także w ten sposób dobre imię osób i podmiotów dotkniętych publikacją wadliwej informacji.
Sprostowanie jako forma odpowiedzi na publikację realizuje fundamentalną zasadę wolności prasy przy jednoczesnym poszanowaniu praw osób dotkniętych nieprawdziwą treścią. Regulacje prawne przewidują jasny tryb działania oraz możliwość sądowego dochodzenia roszczenia przy egzekwowaniu standardów rzetelności. Dzięki temu, sprostowanie materiału prasowego pozostaje skutecznym narzędziem praworządnej komunikacji w przestrzeni publicznej.
Autor: Andrzej Pazdyga – Prawnik Toruń
