Jeżeli zadłużony spadkobierca dziedziczy po rodzicu, komornik może zająć spadek w zakresie, w jakim prawa i rzeczy przypadły właśnie dłużnikowi. Inną kwestią jest czy może zająć spadek w całości? Jeśli do spadku należą też prawa innych spadkobierców jest to niemożliwe. Może zająć majątek spadkowy należący do dłużnika, ale nie udziały pozostałych spadkobierców.
Z art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego wynika, że spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy i nabycie spadku następuje właśnie wtedy. Samo nabycie spadku po rodzicach nie oznacza jednak automatycznego zajęcia.
Czy komornik może zająć spadek za moje długi?
Jeżeli dług jest twoim własnym zobowiązaniem, i jesteś jednocześnie spadkobiercą, komornik ma prawo prowadzić postępowanie egzekucyjne także z majątku nabytego wskutek dziedziczenia. Podstawą jest tu tytuł wykonawczy czyli najczęściej wyrok z klauzulą wykonalności – art. 776 KPC Kodeksu postępowania cywilnego. Inaczej wygląda dziedziczenie długów po rodzicu. Wtedy chodzi o długi spadkowe zmarłego, a nie o moje długi. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza odpowiedzialność za długi spadkowe do wartości stanu czynnego spadku (art. 1031 § 2 KC). Nie chroni to jednak przed wierzycielem, który może egzekwować osobiste zobowiązania zadłużonego spadkobiercy także z otrzymanego spadku.
| Sytuacja | Co może się wydarzyć? |
| Jedyny zadłużony spadkobierca dziedziczy np. pieniądze | Środki można zająć gdy staną się majątkiem dłużnika |
| Kilku spadkobierców dziedziczy mieszkanie | Całego mieszkania za dług jednej osoby nie można zająć znaczenie ma udział i dział spadku |
| Nie było jeszcze działu spadku | Możliwe jest żądanie działu majątku. |
| Zadłużony spadkobierca odrzuca spadek | Odrzucenie spadku może zostać zakwestionowane na podstawie art. 1024 KC. |
Sprawdź: Zagadnienia z prawa cywilnego którymi się zajmujemy.
Dział spadku dłużnika a komornik – co ze spadku może zająć komornik?
Przy kilku spadkobiercach majątek spadkowy pozostaje wspólny do czasu działu. Art. 1035 KC odsyła w tym zakresie do przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych. Dział spadku może być umowny albo sądowy (art. 1037 KC).
Dla wierzyciela kluczowy jest art. 912 KPC. Dotyczy on sytuacji, w której komornik zajmuje prawo dłużnika do żądania działu spadku. W przypadku wielu spadkobierców każdy z nich ma takie prawo (żądania działu). Prawo to nie ulega przedawnieniu. Jeśli komornik dokona zajęcie tego prawa (do żądania działu spadku), to automatycznie obejmuje wszystko to, co dłużnik w wyniku działu ostatecznie otrzyma Oznacza to innymi słowy, że można zająć majątek spadkowy, który po podziale przypadnie dłużnikowi. Wierzyciel może też po takim zajęciu wykonywać prawa dłużnika i wystąpić o ział spadku. Potwierdza to orzecznictwo odwołujące się do art. 887, 902, 909 i 912 KPC.
Sam brak działu spadku nie chroni całkowicie przed egzekucją.
Gdy zadłużony spadkobierca ma udział w spadku, komornik może zająć prawo do żądania działu spadku. Skutki zajęcia obejmują wszystko, co dłużnik otrzyma dopiero po podziale.
Adw. Andrzej Pazdyga
Polecamy sprawdzić: Sprawy związanego z windykacją które realizujemy.
Jak komornik dowiaduje się o spadku?
Komornik dowiaduje się o nowych składnikach majątku z informacji uzyskanych w toku egzekucji, od wierzyciela, z wykazu majątku oraz z dostępnych rejestrów i dokumentów. Art. 801¹ KPC przewiduje obowiązek dłużnika złożenia wykazu majątku wraz z oświadczeniem o jego prawdziwości i zupełności. Wierzyciel może też zlecić poszukiwanie majątku w przypadkach – art. 801² KPC.
Jeżeli nie przeprowadzono postępowania spadkowego, wierzyciel spadkobiercy może mieć interes prawny w żądaniu stwierdzenia nabycia spadku na podstawie art. 1025 Kodeksu cywilnego.
Mówi on wprost, że sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Wierzyciel zaś z reguły ma interes w ustaleniu, kto dziedziczy i odpowiada za długi zmarłego.
Adw. Andrzej Pazdyga
Przeczytaj: Spadek po teściach
Jak uchronić spadek przed komornikiem.
Nie ma legalnego sposobu, aby ukryć majątek osoby zadłużonej przed egzekucją. Można natomiast uchronić spadek przed błędami i zbyt szeroką egzekucją. Jeżeli komornik zajął składnik nienależący do dłużnika, osoba trzecia może rozważyć środki obrony, w tym powództwo o zwolnienie przedmiotu od egzekucji.
Spotykane czasem przenoszenie odziedziczonego majątku na rodzinę może nie przynieść spodziewanego efekt. Skarga pauliańska z art. 527 i nast. KC chroni wierzyciela przed czynnościami dokonanymi z jego pokrzywdzeniem.
§ 1.Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.
§ 2.Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.
§ 3.Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Warto przeczytać: Spadek po rodzicach a majątek małżeński
Odrzucenie spadku i przyjęcie spadku – ważne terminy
Zgodnie z art. 1012 KC spadkobierca może spadek przyjąć bez ograniczenia odpowiedzialności, przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza albo odrzucić. Oświadczenie składa się w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule powołania (art. 1015 KC). Brak oświadczenia oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza odpowiedzialność za długi spadkowe. do wysokości wartości odziedziczonego majątku.
Warto pamiętać jednak o treści art. 1024 Kodeksu Cywilnego. Wskazuję on:
§ 1.Jeżeli spadkobierca odrzucił spadek z pokrzywdzeniem wierzycieli, każdy z wierzycieli, którego wierzytelność istniała w chwili odrzucenia spadku, może żądać, ażeby odrzucenie spadku zostało uznane za bezskuteczne w stosunku do niego według przepisów o ochronie wierzycieli w razie niewypłacalności dłużnika.
§ 2.Uznania odrzucenia spadku za bezskuteczne można żądać w ciągu sześciu miesięcy od chwili powzięcia wiadomości o odrzuceniu spadku, lecz nie później niż przed upływem trzech lat od odrzucenia spadku.
Przeczytaj: Gdzie zgłosić oszustwo podatkowe?
Kiedy spadek może zająć komornik, a kiedy nie?
Komornik może działać tylko w granicach egzekucji i wobec majątku dłużnika. Jeżeli spadek przypada kilku osobom, udziału zadłużonego spadkobiercy nie wolno utożsamiać z całym odziedziczonym majątkiem przez innych członków rodziny. Aby zająć majątek spadkowy, trzeba ustalić, jakie prawo lub składnik należy do dłużnika. Znaczenie mają tu stwierdzenie nabycia spadku lub notarialne poświadczenie dziedziczenia, dział spadku i treść tytułu wykonawczego.( najczęściej wyroku)
W praktyce warto szybko ustalić: czy istnieje tytuł wykonawczy, czy przeprowadzono stwierdzenie nabycia spadku, jaki jest udział dłużnika, czy komornik zajął prawo do działu oraz czy rozpoczęto przeprowadzenie działu spadku. Dobrze poprowadzona sprawa spadkowa pomaga oddzielić majątek dłużnika od praw innych spadkobierców i ogranicza ryzyko, że egzekucja komornicza obejmie coś, czego obejmować nie powinna.
Jeżeli masz już komornika i czeka cię otrzymany spadek po rodzicach, warto przeanalizować dokumenty przed złożeniem oświadczenia o jego przyjęciu lub odrzuceniu.
Zadłużony spadkobierca powinien znać skutki swoich decyzji zarówno dla egzekucji, jak i dla rodziny.
Adw. Andrzej Pazdyga
Sprawdź naszą ofertę porad prawnych w Toruniu.
FAQ – Spadek przed komornikiem
Tak, jeżeli odziedziczony majątek należy już do dłużnika i istnieją podstawy egzekucji. komornik ma prawo zająć spadek w granicach tytułu wykonawczego.
Nie, gdy zadłużony spadkobierca jest jednym z kilku. Komornik nie może zająć spadku należącego do innych osób.
Kodeks postępowania cywilnego pozwala zająć prawo dłużnika do żądania działu. Egzekucja komornicza może potem objąć to, co przypadnie dłużnikowi.
Nie. Wierzyciel może powołać się na art. 1024 KC, a czasem zastosowanie może mieć skarga pauliańska. Dobrodziejstwo inwentarza chroni przed nadmierną odpowiedzialnością za długi spadkowe, ale nie przed własnymi długami spadkobiercy.
Autor: Andrzej Pazdyga – Adwokat Toruń
