Wiele osób planujących ślub lub będących już w związku małżeńskim zastanawia się, czym właściwie różni się intercyza od rozdzielności majątkowej. Chociaż oba terminy często używane są zamiennie, w rzeczywistości nie oznaczają dokładnie tego samego.
Intercyza a rozdzielność majątkowa
Różnice wynikają przede wszystkim z przepisów, które zawiera Kodeks rodzinny i opiekuńczy, regulujący stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami. W polskim prawie funkcjonuje bowiem kilka różnych modeli zarządzania majątkiem w małżeństwie, określanych jako ustroje majątkowe małżonków.
Domyślnym rozwiązaniem jest ustawowy ustrój majątkowy, czyli tzw. wspólność ustawowa, w której powstaje majątek wspólny obejmujący dorobek małżonków. Natomiast intercyza jest narzędziem pozwalającym zmienić te zasady.
Co to jest intercyza?
Intercyza to potoczna nazwa umowy regulującej relacje majątkowe między małżonkami. W języku prawnym określa się ją jako majątkową umowę małżeńską.
Taka umowa umożliwia zmianę zasad obowiązujących w małżeństwie w zakresie majątku. Intercyza musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego, dlatego konieczna jest wizyta u notariusza. Taki akt notarialny jest wymagany zarówno w przypadku umowy zawieranej przed ślubem, jak i już w trakcie małżeństwa. Brak formy aktu notarialnego powoduje nieważność intercyzy.
Sprawdź także: Intercyza małżeńska. Zawarcie rozdzielności majątkowej
Umowa majątkowa
Intercyza jest szczególną umową majątkową regulująca kwestie majątkowe pomiędzy małżonkami.
Zawarcie umowy majątkowej może nastąpić zarówno przed ślubem, jak i w trakcie trwania małżeństwa. W praktyce oznacza to, że małżonkowie mogą zmodyfikować swój ustawowy ustrój majątkowy w dowolnym momencie.
Do najważniejszych rodzajów takich umów należą:
- intercyza ustanawiająca rozdzielność przed ślubem,
- intercyza wprowadzająca rozdzielność w czasie małżeństwa,
- intercyza rozszerzająca wspólność,
- Intercyza z wyrównaniem dorobków.
Każda z nich zmienia sposób funkcjonowania majątku w małżeństwie.
Ten ostatni przypadek polega na tym, że małżonkowie umawiają się, że po ustaniu małżeństwa majątek każdego z małżonków zostanie porównany, a ten, który zgromadził mniejszy dorobek, może domagać się jego wyrównania. Umowa taka jak każda intercyza dla swojej ważności wymaga formy aktu notarialnego.
Intercyza rozszerzająca wspólność to umowa notarialna, która włącza składniki majątku osobistego (majątek panieński, kawalerski, darowizny czy spadek dla jednego z małżonków) do majątku wspólnego małżonków. Poprzez zwiększenie majątku stron ułatwia np. zaciąganie wspólnych kredytów z uwagi na możliwość wyższego zabezpieczenia.
Warto przeczytać: Intercyza małżeńska – jakie są skutki, wady, zalety i koszt jej podpisania?
Majątek wspólny
W ramach wspólności ustawowej powstaje majątek wspólny, który obejmuje większość rzeczy i dochodów nabytych po ślubie. Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w chwili zawarcia związku małżeńskiego automatycznie powstaje małżeńska wspólność majątkowa.
Oznacza to, że od momentu ślubu zaczyna istnieć majątek wspólny małżonków. Do tej kategorii należą m.in. wynagrodzenia za pracę, dochody z działalności gospodarczej czy rzeczy kupione w trakcie trwania małżeństwa.
Majątek wspólny małżonków funkcjonuje równolegle z majątkiem osobistym każdego z nich. Oznacza to, że oprócz wspólnej części istnieje również majątek osobisty.
Sprawdź także: Podział majątku po rozwodzie
Do składników majątku osobistego należą m.in.:
- rzeczy nabyte przed ślubem,
- darowizny i spadki,
- określone przedmioty majątkowe związane wyłącznie z jedną osobą.
Szczegółowo określa to Kodeks Rodzinny.
Zgodnie z art. 33 Kodeksu Rodzinnego do majątku osobistego każdego z małżonków należą:
- przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
- przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
- prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
- przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
- prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
- przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
- wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
- przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
- prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
- przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Tak więc w małżeństwie mogą istnieć zarówno majątki małżonków, jak i wspólny dorobek.
OFERTA -> Porady prawne Toruń.
Rozdzielność majątkowa
Rozdzielność majątkowa to ustrój, w którym nie powstaje wspólny dorobek małżonków. W praktyce oznacza to, że każdy z nich posiada własny majątek i sam nim zarządza.
Rozdzielność majątkowa małżeńska może powstać na kilka sposobów. Najczęściej następuje poprzez zawarcie intercyzy, ale możliwe jest także orzeczenie jej przez sąd.
W przypadku takiego ustroju małżonkowie zachowują majątek nabyty przez siebie. Oznacza to, że powstają odrębne majątki, a nie jeden wspólny.
Nasza kancelaria zajmuje się sprawami związanymi z podziałem majątku na terenie Torunia i nie tylko.
Intercyza a rozdzielność
Wiele osób uważa, że intercyza i rozdzielność majątkowa oznaczają to samo. W rzeczywistości jednak intercyza jest jedynie narzędziem prawnym, które może prowadzić do powstania określonego ustroju majątkowego.
Innymi słowy:
- intercyza to umowa,
- rozdzielność majątkowa to efekt tej umowy.
Dlatego intercyza wprowadzająca rozdzielność jest tylko jednym z rodzajów umowy małżeńskiej.
Intercyza od rozdzielności
Najważniejsza różnica polega na tym, że intercyza jest dokumentem, natomiast rozdzielność majątkowa jest określonym stanem prawnym.
Umowa intercyzy może wprowadzać różne rozwiązania:
- wprowadzenie rozdzielności majątkowej,
- rozszerzenie wspólności majątkowej,
- ograniczenie wspólności majątkowej,
- wyrównanie dorobków.
Dlatego nie każda umowa małżeńska prowadzi do rozdzielności.
Intercyza przedmałżeńska
Jedną z najczęściej spotykanych form jest intercyza przedmałżeńska, czyli umowa zawarta jeszcze przed ślubem.
W takiej sytuacji zawarcie intercyzy następuje jeszcze przed małżeństwem, a więc zanim powstanie majątkowa wspólność ustawowa.
Dzięki temu od samego początku małżeństwa obowiązuje np. pełna rozdzielność majątkowa.
Intercyza w trakcie małżeństwa
Możliwe jest także zawarcie intercyzy małżonków już po ślubie.
W takiej sytuacji dochodzi do zmiany ustroju majątkowego w trakcie trwania małżeństwa. Oznacza to, że od momentu podpisania umowy zaczyna obowiązywać nowy model zarządzania majątkiem.
Takie ustanowienie rozdzielności majątkowej może nastąpić w dowolnym momencie małżeństwa.
Podpisanie intercyzy
Podpisanie intercyzy wymaga wizyty u notariusza. Niezbędna dla ważności tej umowy jest forma aktu notarialnego, dlatego dokument sporządza Notariusz.
Do najważniejszych formalności należą:
- przygotowanie dokumentów tożsamości,
- dane dotyczące małżonków,
- określenie wybranego ustroju majątkowego.
Samo podpisanie intercyzy zajmuje zazwyczaj kilkanaście minut.
Sprawdź jakimi sprawami zajmujemy się z dziedziny prawa cywilnego: https://torun-adwokat.com/prawo-cywilne/
Podział majątku
Jednym z powodów zawierania takich umów jest uproszczenie kwestii finansowych w przyszłości.
W przypadku wspólności majątkowej po rozwodzie konieczny jest podział majątku, obejmujący majątek wspólny. W sytuacji, gdy obowiązuje rozdzielność majątkowa, małżonkowie zachowują swoje odrębne majątki, co często eliminuje konieczność skomplikowanych rozliczeń bo nie ma majątku wspólnego.
Intercyza a długi
Wiele osób decyduje się na zawarcie intercyzy, aby zabezpieczyć się przed zobowiązaniami finansowymi partnera.
W przypadku rozdzielności majątkowej odpowiedzialność za zobowiązania spoczywa co do zasady na osobie, która je zaciągnęła.
Dlatego często mówi się, że intercyza stanowi skuteczną ochronę w sytuacjach związanych z kredytami czy działalnością gospodarczą.
Sprawdź nasze ostatnie artykuły takie jak: Przedawnienie roszczeń z tytułu czynszu najmu oraz Umowa NDA – czym jest?
Plusy i minusy intercyzy
Intercyza ma wiele zalet, ale także pewne ograniczenia.
Do głównych zalet należą:
- większa kontrola nad finansami,
- ochrona przed długami,
- przejrzystość w zarządzaniu majątkiem.
Wśród wad wskazuje się natomiast konieczność dokładnego planowania finansów oraz formalności związane z podpisaniem umowy.
Koszty intercyzy
Koszt zawarcia umowy zależy od taksy notarialnej. W praktyce zawarcie umowy majątkowej zwykle kosztuje kilkaset złotych.
W porównaniu z potencjalnymi sporami sądowymi o majątek wspólny, jest to stosunkowo niewielki wydatek.
Adwokat
W przypadku bardziej skomplikowanych sytuacji warto skonsultować się z prawnikiem. Adwokat/radca prawny może pomóc dobrać odpowiedni ustrój majątkowy oraz wyjaśnić skutki prawne różnych rozwiązań.
Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy sytuacja majątkowa małżonków jest złożona lub gdy planowane są duże inwestycje.
Co daje intercyza
Podsumowując, intercyza jest narzędziem prawnym umożliwiającym zmianę zasad funkcjonowania majątku w małżeństwie natomiast rozdzielność majątkowa jest jednym z możliwych skutków tej umowy.
Dzięki intercyzie małżonkowie mogą samodzielnie zdecydować, czy chcą utrzymać wspólność majątkową, czy też wprowadzić rozdzielność majątkową pomiędzy swoimi finansami.
Autor: Andrzej Pazdyga – adwokat z Torunia.
