W polskim prawie rodzinnym intercyza to jedno z najważniejszych narzędzi regulujących kwestie majątkowe pomiędzy małżonkami. W praktyce oznacza ona szczególną umowę zawieraną przed notariuszem, która pozwala zmienić zasady funkcjonowania majątku w trakcie małżeństwa. Intercyza majątkowa bywa zawierana zarówno przed ślubem, jak i w trakcie jego trwania.
Domyślnie co do zasady po ślubie powstaje tzw. ustawowa wspólność majątkowa, Jest to sytuacja, w której małżonkowie mają majątek wspólny, obejmujący większość składników majątkowych nabytych po zawarciu małżeństwa. Jednak intercyza pozwala te zasady zmienić i dopasować do indywidualnej sytuacji małżonków.
Czym jest intercyza
Intercyza to inaczej umowa majątkowa małżeńska, czyli akt notarialny regulujący stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami. Jej celem jest zmiana zasad, jakie przewiduje prawo dla małżeństwa w zakresie zarządzania majątkiem.
W praktyce zawarcie intercyzy oznacza zmianę ustawowego modelu majątkowego. Może ona wprowadzać różne rozwiązania – od ograniczenia wspólności po ustanowienie rozdzielności majątkowej.
Intercyza przedmałżeńska polega na wprowadzeniu rozdzielności majątkowej jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego. Dzięki temu od początku trwanie małżeństwa odbywa się przy jasno określonych zasadach dotyczących majątku.
Intercyza daje małżonkom możliwość samodzielnego ustalenia, jakie reguły będą obowiązywać w ich relacji finansowej.
Bez intercyzy obowiązuje ustawowa wspólność majątkowa. Zgodnie z nią do majątku wspólnego małżonków wchodzą przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich.
Przedmioty te stanowią majątek wspólny. Wśród nich należy wymienić w szczególności:
- pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
- dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
- środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
- kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS-ie;
Sprawdź także: Czym się różni intercyza od rozdzielności majątkowej.
Podpisana intercyza
Jeżeli została już podpisana intercyza, obowiązują inne zasady niż te wynikające z przepisów o wspólności majątkowej. W takiej sytuacji to intercyza określa, czy w małżeństwie istnieje wspólny majątek, czy też każdy z małżonków zarządza swoim majątkiem osobno.
Zawarcie umowy majątkowej zawsze wymaga formy aktu notarialnego. Oznacza to, że intercyza majątkowa nie może być zawarta w zwykłej formie pisemnej. Bez aktu notarialnego intercyza jest nieważna.
Sprawdź także: Intercyza Toruń.
Majątek małżonków
W standardowym modelu prawnym po ślubie powstaje majątek wspólny, który obejmuje przede wszystkim dochody z pracy oraz rzeczy nabyte w trakcie małżeństwa.
Majątek wspólny stanowi więc znaczną część dorobku małżonków. Jednocześnie każdy z nich posiada także majątek osobisty.
Zgodnie z art. 33 Kodeksu Rodzinnego do majątku osobistego każdego z małżonków należą:
- przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
- przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
- prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
- przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
- prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
- przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
- wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
- przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
- prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
- przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W przypadku rozwodu konieczny jest podział majątku małżonków, który obejmuje właśnie majątek wspólny.
Jeżeli jednak wcześniej została zawarta intercyza, zasady te mogą wyglądać zupełnie inaczej.
Sprawdź naszą usługę: Porady prawne w Toruniu.
Ochrona majątku
Jednym z najczęstszych powodów, dla których decyduje się na zawarcie intercyzy, jest ochrona majątku. Czyni się to w celu zabezpieczenie finansów jednego z małżonków przed konsekwencjami działań drugiego.
Intercyza pozwala oddzielić majątek każdego z małżonków, co bywa szczególnie istotne w sytuacji prowadzenia działalności gospodarczej. W takiej sytuacji (zawarcia intercyzy) ochrona przed długami jednego z małżonków jest znacznie łatwiejsza.
Mówi się, że dzięki intercyzie możliwe jest skuteczniejsze zabezpieczenie majątku.
Zobowiązania finansowe
Istotnym aspektem jest także kwestia odpowiedzialności za długi współmałżonka. W przypadku wspólności majątkowej wierzyciele mogą dochodzić roszczeń również z majątku wspólnego.
Natomiast rozdzielność majątkowa oznacza, że każdy z małżonków odpowiada za swoje zobowiązania osobno. W praktyce zwiększa to ochronę majątku jednego z małżonków przed problemami finansowymi drugiego.
Rodzaje intercyzy
Prawo przewiduje kilka typów umów majątkowych. Intercyza może przyjmować różne formy, w zależności od potrzeb małżonków.
Najczęściej spotykane są:
- intercyza przedmałżeńska
- intercyza wprowadzająca rozdzielność po ślubie,
- intercyza rozszerzająca wspólność,
- umowa przewidująca wyrównanie dorobków.
Ten ostatni przypadek polega na tym, że małżonkowie umawiają się, że po ustaniu małżeństwa majątek każdego z małżonków zostanie porównany, a ten, który zgromadził mniejszy dorobek, może domagać się jego wyrównania. Umowa taka jak każda intercyza dla swojej ważności wymaga formy aktu notarialnego.
Intercyza rozszerzająca wspólność to umowa notarialna, która włącza składniki majątku osobistego (majątek panieński, kawalerski, darowizny czy spadek dla jednego z małżonków) do majątku wspólnego małżonków. Poprzez zwiększenie majątku stron ułatwia np. zaciąganie wspólnych kredytów z uwagi na możliwość wyższego zabezpieczenia.
Intercyza a rozdzielność majątkowa
Najczęściej intercyza prowadzi do ustanowienia rozdzielności majątkowej. W takiej sytuacji każdy z małżonków posiada własny majątek i sam nim zarządza.
Rozdzielność majątkowa przedmałżeńska oznacza, że nie powstaje wspólny majątek w trakcie trwania małżeństwa. Każdy z małżonków od początku gromadzi własne środki finansowe i sam decyduje o ich wykorzystaniu. Intercyza w czasie trwającego już małżeństwa co do zasady powoduje, że ta odrębność finansowa powstaje dopiero od chwili jej podpisania. Strony mogą wówczas od razu postanowić co zrobić z dotąd wypracowanym majątkiem wspólnym ale nie jest to obowiązkowe.
W praktyce pełna rozdzielność majątkowa jest często wybierana przez przedsiębiorców lub osoby posiadające znaczny majątek przed ślubem.
Intercyza a podział majątku
Jednym z kluczowych zagadnień jest to, jak intercyza wpływa na podział majątku wspólnego w przypadku rozwodu.
Jeżeli obowiązuje rozdzielność majątkowa, w wielu sytuacjach podział majątku nie jest w ogóle konieczny, ponieważ każdy z małżonków posiada własny majątek.
Natomiast w przypadku wspólności majątkowej konieczny jest podział wspólnego majątku, który może nastąpić:
- w drodze porozumienia,
- poprzez sądowy podział majątku.
Dlatego właśnie intercyza pozwala często uniknąć skomplikowanych sporów i sądowych wieloletnich i kosztownych batalii. Itniejąca intercyza wprowadzająca rozdzielność majątkową, powoduje, że kwestie podziału majątku są znacznie prostsze.
Warto przeczytać: Podział majątku po rozwodzie.
Intercyza a długi
Jednym z najczęściej wskazywanych powodów zawierania intercyzy majątkowej jest ochrona przed długami.
Jeżeli jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą lub zaciąga zobowiązania finansowe, intercyza może chronić majątek drugiego małżonka.
W takiej sytuacji długi współmałżonka nie obciążają drugiej osoby w takim samym stopniu jak przy wspólności majątkowej.
W przypadku intercyzy:
- Wierzyciel może prowadzić egzekucję wyłącznie z majątku osobistego męża, a nie z Twojego.
- Rozdzielność nie chroni przed długami, które powstały przed datą jej ustanowienia.
- Nawet po rozdzielności odpowiadacie solidarnie za długi związane z zaspokajaniem codziennych potrzeb rodziny (np. czynsz, media, podstawowe zakupy).
- Aby rozdzielność była skuteczna, wierzyciel musi wiedzieć o jej istnieniu w momencie powstawania długu.
Intercyza a alimenty
Warto podkreślić, że intercyza nie wpływa na obowiązek płacenia alimentów.
W trakcie postępowania rozwodowego sąd może zasądzić alimenty niezależnie od tego, czy między małżonkami istniała rozdzielność majątkowa.
Oznacza to, że intercyza dotyczy wyłącznie kwestii majątkowych, a nie obowiązków rodzinnych.
Intercyza a dziedziczenie
Intercyza nie zmienia zasad dziedziczenia wynikających z prawa spadkowego. Małżonek pozostaje w pierwszej grupie spadkowej wraz z dziećmi.
Przy rozdzielności majątkowej do spadku wchodzi tylko majątek osobisty zmarłego (przedmioty nabyte przed ślubem, z darowizn, spadków, a także te nabyte w trakcie małżeństwa z jego środków). Nie ma podziału majątku wspólnego, gdyż ten nie powstał.
Mimo intercyzy, małżonek dziedziczy długi zmarłego, może też odrzucić spadek
Intercyza nie ogranicza również możliwości rozporządzania majątkiem w testamencie. Przy pominięciu małżonka w testamencie, nadal przysługuje mu prawo do zachowku.
Przed czym chroni intercyza
W praktyce intercyza chroni przede wszystkim:
- przed odpowiedzialnością za długi współmałżonka,
- przed sporami o podział majątku,
- przed ryzykiem utraty majątku przez nieudaną działalność gospodarczą współmałżonka.
Dlatego często podkreśla się, że dzięki intercyzie możliwa jest lepsza ochrona majątku oraz większa przejrzystość finansowa w małżeństwie.
Kiedy warto zawrzeć intercyzę
Zawarcie intercyzy warto rozważyć szczególnie w sytuacjach, gdy:
- jeden z małżonków prowadzi firmę,
- istnieje duża różnica w majątku partnerów,
- planowane są duże inwestycje lub kredyty.
W takich przypadkach intercyza daje małżonkom większą kontrolę nad finansami.
Warto przeczytać: Czym się różni intercyza od rozdzielności majątkowej.
Ile kosztuje intercyza
Zawarcie umowy majątkowej wymaga wizyty u notariusza. Koszt takiej czynności zależy od taksy notarialnej, ale zazwyczaj wynosi kilkaset złotych.
W porównaniu z potencjalnymi kosztami sporów sądowych dotyczących podziału majątku, jest to stosunkowo niewielki wydatek.
Czy warto podpisać intercyzę
Odpowiedź na pytanie, czy warto podpisać intercyzę, zależy od indywidualnej sytuacji.
W wielu przypadkach intercyza daje małżonkom większe bezpieczeństwo finansowe i pozwala uniknąć konfliktów dotyczących majątku.
Dlatego coraz częściej traktuje się ją nie jako brak zaufania, lecz jako rozsądne narzędzie planowania finansowego w małżeństwie.
Sprawdź: Dziedziczenie po dziecku
Co daje intercyza
Podsumowując, intercyza to rozwiązanie, które może znacząco wpłynąć na sytuację majątkową małżonków.
Najważniejsze korzyści to:
- ochrona majątku,
- ochrona przed długami,
- jasne zasady dotyczące rozdzielności majątkowej,
- łatwiejszy podział majątku w przypadku rozwodu.
Dlatego właśnie coraz więcej par decyduje się na zawarcie intercyzy, traktując ją jako element odpowiedzialnego planowania wspólnej przyszłości.
Autor: Andrzej Pazdyga – Adwokat Toruń
