Renta wyrównawcza to inaczej renta uzupełniająca, która przysługuje poszkodowanemu na podstawie art. 444 § 2 kc (uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia). Jest to świadczenie o charakterze odszkodowawczym, wypłacanym periodyczne, której celem jest rekompensata dotkliwych konsekwencji dla życia w postaci uszczerbku na zdrowiu (szkoda na osobie) spowodowanym działaniem innej osoby np. w przypadku, w którym osoba pozostająca w stosunku pracy uległa wypadkowi lub w przypadku, gdy w wyniku wypadku komunikacyjnego doszło do krzywdy na osobie.
Szkoda na osobie
Szkoda na osobie polega na uszkodzeniu ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Pod pojęciem uszkodzenia ciała rozumie się naruszenie integralności fizycznej człowieka, zarówno zewnętrznie, jak i wewnętrznie. Natomiast pod pojęciem rozstroju zdrowia należy rozumieć zakłócenie funkcjonowania organów (np. układu nerwowego). Rozstrój zdrowia oraz uszkodzenie ciała mogą występować łącznie albo niezależnie od siebie.
Sprawdź: https://torun-adwokat.com/odszkodowanie-za-wypadek-na-drodze/
Podstawa wypłacania renty wyrównawczej – podstawy prawne
Przepisy kodeksu cywilnego określają sposób, w jaki osoba, u której spowodowano uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia może domagać się naprawienia szkody od sprawcy zdarzenia. Poszkodowanemu przysługuje prawo domagania się pokrycia wszelkich kosztów wynikających ze szkody np. kosztów transportu do szpitala, kosztów opieki lekarskiej, pielęgnacji i rehabilitacji, lekarstw itp.
Zgodnie z przepisem art. 444 § 1 KC na żądanie poszkodowanego, sprawca zobowiązany do naprawienia szkody, powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli następstwem szkody jest stanie się przez poszkodowanego inwalidą – także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.
Warunki przyznania renty wyrównawczej jako rodzaju rekompensaty za poniesioną szkodę zostały określone w przepisie art. 444 § 2 KC. Zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu, jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.
Wysokość renty wyrównawczej
Celem obliczenia wysokości renty wyrównawczej należy wziąć pod uwagę stan hipotetyczny, który by istniał, gdyby poszkodowany nie doznał wypadku. Zatem do ustalenia wysokości renty należy wziąć pod uwagę hipotetyczne dochody, które poszkodowany uzyskiwałby, gdyby nie doszło do wypadku, a następnie porównać je do faktycznych możliwości zarobkowych poszkodowanego.
Przy uwzględnianiu wysokości renty wyrównawczej należy wziąć pod uwagę takie okoliczności jak zachowanie się poszkodowanego. Jeżeli wskutek badania okoliczności zdarzenia okaże się, że poszkodowany przyczynił się do wypadku, np. poprzez niezachowanie należytej ostrożności wówczas należy procentowo uwzględnić jego przyczynienie się do wypadku. Uzyskany w ten sposób procent obniża należną poszkodowanemu, rentę wyrównawczą. Odmiennie kształtuje się sytuacja uprawnionego do renty wyrównawczej, jeżeli jest on emerytem. Praktyka sądowa wskazuje, że w takim wypadku wysokość renty wyrównawczej stanowi różnicę pomiędzy emeryturą hipotetyczną a emeryturą faktycznie wypłacaną.
Renta z tytułu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy
Wypłata renty wyrównawczej z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy ma za zadanie wyrównać różnicę między dochodami, które poszkodowany mógłby uzyskać, gdyby nie doszło do szkody a dochodami, jakie może uzyskać po zaistnieniu szkody.
Co ważne, renta wyrównawcza przysługuje także osobom, wobec których orzeczono częściową zdolność do pracy. Wówczas wysokość renty wyrównawczej powinna odpowiadać różnicy między zarobkami, jakie mógłby osiągnąć, gdyby nie uległ wypadkowi a sumą renty inwalidzkiej (o ile została wobec niego orzeczona) i wynagrodzenia, jakie jest w stanie uzyskać przy wykorzystaniu swojej zdolności do pracy. Istotne z punktu widzenia renty wyrównawczej przysługującej poszkodowanemu, u którego nastąpiła częściowa niezdolność do pracy, jest to, że nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy pozwala zmniejszyć wysokość odszkodowania o kwotę, którą uzyskiwałby w wyniku pracy.
Z punktu widzenia prawa za uzasadnioną odmowę uznaje się jednak odmowę podjęcia pracy przez poszkodowanego, jeżeli praca ta znacznie odbiega od jego wykształcenia.
Przeczytaj także: Wypadek przy pracy
Renta z tytułu zwiększonych potrzeb poszkodowanego
Intencją ustawodawcy poprzez uwzględnienie zwiększonych potrzeb poszkodowanego w przypadku szkody na osobie było uwzględnienie konieczności ponoszenia przez osobę dotkniętą ujemnymi skutkami wypadku – wyższych kosztów utrzymania w porównaniu do stanu przed postaniem szkody. Do przyznania renty z tego tytułu wystarczy samo zaistnienie zwiększonych potrzeb jako następstwa czynu niedozwolonego. Nieistotne jest natomiast czy faktycznie poszkodowany je zaspokaja oraz jakie realnie ponosi związane z tym wydatki.
Renta z tytułu zmniejszenia widoków na przyszłość
Pod pojęciem zmniejszenia widoków na przyszłość należy rozumieć zmniejszenie lub pozbawienie szansy na uzyskanie w przyszłości dochodów.
Każda z powyższych przesłanek daje uprawnienie osobie poszkodowanej do wystąpienia z roszczeniem o zasądzenie na jej rzecz odpowiedniej renty.
Polecamy przeczytać: Apelacja od wyroku sądowego
Proces przyznawania renty wyrównawczej
W postępowaniu sądowym poszkodowany musi wykazać, że istnieje adekwatny związek przyczynowy pomiędzy odniesionymi w wyniku wypadku obrażeniami a utratą jego zdolności do pracy zarobkowej, zwiększeniem się jego potrzeb albo zmniejszeniem jego widoków powodzenia na przyszłość.
Jednorazowe odszkodowanie w zamian za comiesięczne świadczenia
Przepis art. 447 KC przewiduje możliwość (z ważnych powodów), na żądanie poszkodowanego, przyznania zamiast renty lub jej części, odszkodowania jednorazowego. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu.
Autor: Andrzej Pazdyga – Adwokat Toruń
