Kontrola trzeźwości kierowców za pomocą alkomatu jest standardową procedurą służb drogowych. Ma na celu zapobieganie wypadkom spowodowanym przez kierowców pod wpływem alkoholu. W myśl ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, funkcjonariusze mogą poddać badaniu każdą osobę, co do której istnieje podejrzenie, że prowadziła pojazd w stanie nietrzeźwości. Dopuszczalne jest również badanie kierowcy alkomatem prewencyjnie celem stwierdzenia stanu trzeźwości. (art.129ja ustawy, Dz.U.2024.1251 t.j.) Policja ma prawo zatem dokonywać także w czasie rutynowych kontroli drogowych badań alkomatem na obecność alkoholu.
Nietrzeźwość a stan po użyciu alkoholu
W Polsce rozróżnia się stan po użyciu alkoholu i stan nietrzeźwości, które mają różne konsekwencje prawne. Wynik badania alkomatem wskazujący na stan po użyciu alkoholu to zawartość alkoholu we krwi od 0,2 do 0,5 promila, natomiast stan nietrzeźwości to zawartość alkoholu we krwi powyżej 0,5 promila. Rozróżnienie to ma niebagatelne znaczenie bo surowsze są sankcje przy stwierdzeniu nietrzeźwości. W obu przypadkach gdy kontrola trzeźwości kierowcy będzie dla niego niekorzystna skutkuję to utratą prawa jazdy.
Zgodnie z art. 87 Kodeksu wykroczeń, prowadzenie pojazdu mechanicznego po użyciu alkoholu bądź środków o podobnym działaniu jest zagrożone:
- karą aresztu albo grzywną nie niższą niż 2500 zł (nawet do 30 tys. zł),
- zakazem prowadzenia pojazdów (do 3 lat).
Kierowcy przypisuje się także 15 punktów karnych (Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 września 2023 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego).
Sprawdź ofertę: Alimenty Toruń.
Kary za jazdę w stanie nietrzeźwości
Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości jest przestępstwem i sankcje przewidziane na taką okoliczność reguluje kodeks karny. Są to:
- kara pozbawienia wolności do 3 lat,
- kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat,
- konfiskata / przepadek samochodu (w określonych okolicznościach)
Ponadto, nietrzeźwy kierowca samochodu naraża się na:
- zakaz prowadzenia pojazdów na minimum 3 lata,
- środek karny w wysokości od 5000 zł do 60 000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej,
- 15 punktów karnych.Pamiętajmy też, żeczas obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów liczy się od dnia po zatrzymaniu prawa jazdy, a nie od daty zapadnięcia wyroku w sprawie.
Sprawdź ofertę: Intercyza małżeńska.
Prawo do odmowy badania alkomatem
Kierowca może odmówić badania alkomatem. Powodem mogą być np. względy zdrowotne – choroby układu oddechowego (astma, zapalenie oskrzeli).
Odmowa badania zapewne wzbudzi jednak podejrzenia u policjantów co do stanu kierowcy. Konsekwencje odmowy będą takie, że zostaniemy dowiezieni na badanie krwi. Ponieważ jawimy się jako podejrzani o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia musimy się z tym liczyć. W razie odmowy osoby badanej poddania się zabiegowi pobrania krwi, gdy jego zachowanie utrudnia bądź powoduje uniemożliwienie przeprowadzenia badania policjant może użyć środka przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej.
Sprawdź -> Windykacja Toruń
Zatrzymanie prawa jazdy
W sytuacji gdy następuje odmowa przeprowadzenia badania funkcjonariusz zatrzymuje prawo jazdy kierowcy na okres do 30 dni, aż do momentu wyjaśnienia sprawy De facto do czasu dostarczenia wyników badania trzeźwości kierowcy. Jeżeli wyniki badania krwi nie zostaną dostarczone w ciągu 30 dni, dokument powinien zostać natychmiast zwrócony kierowcy.
Wpływ na postępowanie karne
Odmowa „dmuchania” nie wpływa na sam wymiar kary, nie podwyższa go z mocy prawa. Stężenie alkoholu zostanie i tak ustalane na podstawie badania krwi. Jednakże postawa kierującego może rzecz jasna negatywnie wpłynąć na ocenę sądu i surowość orzeczenia.
Badanie pracownika alkomatem – kontrola stanu trzeźwości
W przypadku osób zatrudnionych podstawę prawną do badania stanu trzeźwości daje Kodeks Pracy. Art.22 1c stanowi:
Jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia, pracodawca może wprowadzić kontrolę trzeźwości pracowników.
Warto przeczytać: Zniesławienie – co to?
Badanie alkomatem pracowników
Przepisy Kodeksu Pracy dają możliwość prowadzenia kontroli trzeźwości prewencyjnej oraz w sytuacji gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pracownik znajduje się w stanie nietrzeźwości.
Prewencyjny tryb kontroli trzeźwości pracowników może ale nie mui zostać wprowadzony w zakładzie pracy. Jednak aby przeprowadzenie badania trzeźwości alkomatem było możliwe, zasady przeprowadzania kontroli muszą zostać uregulowane w przepisach wewnątrzzakładowych takich jak regulaminy pracy, układy zbiorowe itp. Trzeba w nich wskazać m.in.:
- grupy pracowników, które będą objęte kontrolą
- w jaki sposób będzie przeprowadzana kontrola, jej częstotliwość oraz czas (przed rozpoczęciem pracy czy w trakcie), a także informacja o tym, czy za każdym razem poddawani kontroli będą wszyscy pracownicy, czy np. będzie odbywało się to rotacyjnie;
- rodzaj urządzenia wykorzystywanego do testów.
Urządzenie musi mieć ważny dokument potwierdzający jego kalibrację/wzorcowanie.
Odmowa przeprowadzenia badania przez pracownika
Pracownik może odmówić badania alkomatem, ale wiąże się to z ryzykiem poważnych konsekwencji. Zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą też żądać wezwania odpowiednich organów (policji), która może kontrolować stan trzeźwości pracownika. Pracodawca może nie dopuścić pracownika do pracy, co wiąże się z utratą wynagrodzenia, karami dyscyplinarnymi. Poddanie siębadaniu trzeźwości jest więc podstawowym , obowiązkiem pracownika, a odmowa poddania się takiemu badaniu może uzasadniać nawet dyscyplinarne zwolnienie.
Sprawdź: Prawnik rozwodowy Toruń.
Podsumowanie
Odmawianie badania alkomatem jest formalnie możliwe, lecz niesie poważne konsekwencje praktyczne — przede wszystkim skierowanie na obowiązkowe badanie krwi. Zatrzymanie prawa jazdy, uruchomienie postępowania karnego i możliwy negatywny wpływ na ocenę sądową to realia, z którymi trzeba się liczyć. W przypadku pracownika to natomiast nawet groźba dyscyplinarnego zwolnienia. Każdy przypadek odmowy wymaga zatem wyważonej przez nas decyzji.
Autor: Andrzej Pazdyga – kancelaria adwokacka Toruń.
