Pożyczyłem znajomemu trochę pieniędzy, spisaliśmy stosowne umowę. Znajomy część mi oddał, reszty, mimo, że minął mu ustalony termin nie. Prosi o zwlokę ze względu na przejściowe kłopoty. Ja mogę jeszcze trochę poczekać, ale chciałbym na wszelki wypadek wiedzieć czy i kiedy moje żądanie może się przedawnić.
Roszczenia majątkowe co do zasady ulegają przedawnieniu z upływem określonego czasu. Jeśli przepis szczególny nie stanowi inaczej termin ten wynosi 10 lat. Tak też jest w przypadku pożyczki. Dla roszczeń o świadczenia okresowe, (najem, dzierżawa), oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej termin ten to 3 lata.
Zawsze jednak należy sprawdzić czy nasze żądanie nie jest objęte takim „przepisem szczególnym” wskazującym inne terminy przedawnienia. Przykładowo roszczenia z tytułu umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, a jeśli go nie oddano od umówionej daty oddania.
Po upływie terminu przedawnienia można się domagać zaspokojenia żądania, ale druga strona może powołać się na przedawnienie i żądanie zostanie oddalone. Sąd jednak nie podnosi zarzutu przedawnienia z urzędu, tzn. z własnej inicjatywy, zatem można ryzykować, licząc na to, iż dłużnik się nie zorientuje.
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenia stało się wymagalne. Zazwyczaj jest to dzień następujący po tym wyznaczonym, jako ostateczny termin zapłaty.
Roszczenie, które zostało potwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju, orzeczeniem sądu polubownego, ugodą zawarta przed sądem lub mediatorem i zatwierdzoną przez sąd przedawnia się z upływem lat 10 choćby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju, (np.umowa o dzieło), był krótszy. Zatem potwierdzanie naszego żądania np. w wyroku zasądzającym zapłatę powoduje, że termin przedawnienia wydłuża nam się de facto o 10 lat, bo termin przedawnienia zaczyna tu biec od daty prawomocności wyroku.
Bieg terminu przedawnienia przerywa ponadto każda czynność przed organem powołanym do egzekwowania roszczeń danego rodzaju przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nawet po kilku latach od wyroku spowoduje przerwanie biegu terminu przedawnienia. Termin ten nie biegnie, a w razie ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego termin ten będzie biegł na nowo od dnia umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jak widać warto zatem, w razie fiaska polubownego załatwienia sprawy, uzyskać orzeczenie sądu bo niewątpliwie znacząco poprawia to pozycje wierzyciela.
Adwokat z Torunia – Andrzej Pazdyga
Stan prawny: VII.14 r.
