Za pokrzywdzonego uważana jest osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Przepisy procedury karnej od dłuższego czasu starają się poprawić pozycję pokrzywdzonego w procesie. Dzięki temu osoba pokrzywdzona zyskała z biegiem lat szereg uprawnień pozwalających jej w dużej mierze na kształtowanie ostatecznych wyników postępowania.
Jednym ze znaczących praw pokrzywdzonego jest możliwość złożenia aż do zakończenia przewodu sądowego na rozprawie, wniosku o naprawienie wyrządzonej szkody. Do czasu rozpoczęcia sprawy na rozprawie może również wskazać, iż chce w niej uczestniczyć jako oskarżyciel posiłkowy. Jako oskarżyciel ma prawo zadawać pytania oskarżonym, świadkom, biegłym i ustosunkowywać się do ich wypowiedzi. Może zgłaszać wnioski dowodowe, wygłosić mowę końcową i zaskarżać niesatysfakcjonujące go orzeczenia. Przysługuje mu prawo przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich notatek lub wnioskowania (odpłatnie) o kserokopie.
Pokrzywdzony ma prawo już na etapie przedsądowym ustanowić sobie pełnomocnika lub żądać składając wniosek do prokuratora aby wyznaczono go bezpłatnie z urzędu-musi wówczas wykazać brak środków na adwokata z wyboru. Gdy nie zostaną mu udostępnienie akta może na taką odmowę złożyć zażalenie.
W razie gdy podejrzany był aresztowany i został następnie wypuszczony, prokurator powinien niezwłocznie powiadomić pokrzywdzonego o tym fakcie.
Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni lub ubezwłasnowolniony prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy (z reguły rodzic) albo osoba pod której stałą pieczą pozostaje. Pokrzywdzonego nieporadnego, w szczególności przez zdrowie lub wiek , może reprezentować osoba pod której pieczą pozostaje.
W razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały mogą wykonywać osoby najbliższe lub pozostające na jego utrzymaniu a w razie ich braku lub nieujawnienia prokurator działając z urzędu. Jeżeli organ prowadzący postępowanie ma informacje o osobach najbliższych dla pokrzywdzonego (lub pozostających na jego utrzymaniu), co najmniej jedną z nich poucza o tych uprawnieniach.
Adw. Andrzej Pazdyga – Kancelaria Prawna Toruń
Stan prawny: X.15r.
Sprawdź ofertę pomocy skazanym po wyroku.
